İzinsiz Eğitim Faaliyetlerine Yönelik Genelge İllere Gönderildi.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 42’nci maddesi ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun 17’nci maddesine göre, Türkiye’de eğitim ve öğretim faaliyetlerinin devletin gözetim ve denetimi altında yürütülmesi gerekiyor. Resmî, özel ya da gönüllü her türlü kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetleri Millî Eğitim Bakanlığı denetimine tabi olarak sürdürülüyor.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nda da özel öğretim kurum türleri ve bu kurumlar tarafından verilebilecek eğitim faaliyetleri belirlenirken bu faaliyetlerin Kanun’a göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadan yapılamayacağı, her ne ad altında olursa olsun eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin Bakanlığın izin ve denetimine tabi olduğu hüküm altına alınıyor.
Yetkili makamlardan kurum açma izni almadan yapılan eğitim ve öğretim faaliyetleri “izinsiz faaliyet” olarak adlandırılıyor.
Söz konusu faaliyetleri yürüten ve “merdiven altı” olarak isimlendirilen yerlerin devletin millî güvenliğine tehdit oluşturmaları, kayıt dışı olması, birçok ekonomik ve sosyal problemleri beraberinde getirmesi dolayısıyla tespiti ve ortadan kaldırılması önemli bir zorunluluk olarak görülüyor.
Bu amaçla Millî Eğitim Bakanlığı, mevcut mücadele uygulamalarına ek olarak “İzinsiz Eğitim Faaliyeti İhbarı” linki oluşturarak kapsamlı bir mücadele başlattı. Ayrıca 2015 ve 2023 yıllarında yayımlanan genelgeye ek olarak 3 Şubat 2026’da yeni bir genelge yayımlandı.
Yönetmelik’te sayılmayan isimler altında izinsiz eğitim faaliyeti
Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle yurt dışı eğitim danışmanlığı hizmeti yönetmelik kapsamına alınmış ve faaliyetin usul ve esasları Bakanlıkça belirlenmiş, çocuk etkinlik ve oyun evi aynı yönetmelikte sayılan kurum türleri arasına eklenmişti. Yapılan incelemeler sonucunda Yönetmelik’te kurum türü olarak sayılmamış adlar altında, içerik itibarıyla eğitim ve öğretim faaliyeti yürütüldüğü yönünde tespitlerde bulunuldu.
Bakanlığın denetim ve gözetim görevi gereğince izinsiz eğitim, öğretim ve barınma faaliyetlerine ilişkin incelemeler düzenli olarak yürütülürken daha önce Anayasa Mahkemesince verilen belediyelerin anaokulu açamayacaklarına ilişkin karara rağmen okul öncesi ve ilköğretim çağındaki çocuklara yönelik farklı adlar altında eğitim hizmetinin Bakanlıktan izin alınmaksızın verildiği belirlendi. Ayrıca gerçek/tüzel kişilerce, ilgili düzenlemelere rağmen yurt dışı eğitim danışmanlığı hizmetinin Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara uyulmaksızın yürütüldüğü görüldü.
Komisyonlar çalışmalarına devam edecek
Yapılan tespitler doğrultusunda yayımlanan yeni genelgeye göre mülki idare amirlerince görevlendirilen; millî eğitim müdürlüğü, ilgili belediye başkanlığı, defterdarlık, SGK il müdürlüğü, il özel idaresi, emniyet müdürlüğü ve mülki idare amirinin uygun gördüğü diğer kurumlardan yetkililerin katılımıyla oluşturulan izleme ve koordinasyon komisyonları çalışmalarına devam edecek.
Eğitimleri izinsiz yürütenlere müsaade edilmeyecek
Özel kanun ve bağlı mevzuatlarında bu faaliyetleri yapmaya kamu kurum ve kuruluşlarınca açıkça yetkili kılınanlar hariç olmak üzere eğitim merkezi, eğitim danışmanlığı, yurt dışı eğitim danışmanlığı, kariyer rehberliği, eğitim koçluğu, koçluk merkezi, ödev evi/merkezi, test evi, eğitim rehberliği, öğrenci apartı, dil konuşma bozuklukları merkezi, konuşma terapisi, kekemelik tedavisi, etüt merkezi, matematik kulübü, kitap kafe gibi adlar altında veya herhangi bir ad belirtmeden faaliyet yürüten yerlerde incelemeler yapılacak. Bu incelemelerde faaliyetin mahiyetine, hizmet alan ve sunan kişilere, verilen ilanlara ve kullanılan materyallere bakılarak yürütülen çalışmanın bir eğitim faaliyeti olup olmadığı belirlenecek. Tutanaklarda bu hususlara ayrıntılı bir şekilde yer verilecek. Yapılan tespit sonucunda, Bakanlık uhdesindeki eğitimlerin izinsiz yürütüldüğünün anlaşılması halinde, mevzuat hükümleri gereğince bu yerleri kuran veya işletenlere idari para cezası uygulanacak, söz konusu yerlerin faaliyetlerini sürdürmelerine hiçbir şekilde müsaade edilmeyecek.
Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatları verilirken tereddüt edilmesi hâlinde ilgili millî eğitim müdürlüklerinden yürütülecek faaliyetin eğitim, yurt dışı eğitim danışmanlığı ve/veya öğrenci barınma hizmeti kapsamında olup olmadığı sorulacak.
Aynı yetkili idareler ile millî eğitim müdürlüklerince; ruhsat verilen iş yerlerinde, verilen ruhsata aykırı eğitim, yurt dışı eğitim danışmanlığı ve/veya öğrenci barınma faaliyetlerinin yürütüldüğünün tespiti hâlinde süratle yasal işlem yapılacak, gerektiğinde bu yerler kapatılarak ruhsatları iptal edilecek.
Diğer bakanlıkların denetim elemanlarınca iş yerlerinde yapılan denetimlerde iş yerlerinin eğitim, yurt dışı eğitim danışmanlığı ve/veya öğrenci barınma faaliyetlerini sürdürdüğü tespit edildiğinde veya bu yönde bir kanaat oluştuğunda durum, ilgili valiliklere ve yetkili idarelere bildirilecek.
Komisyon tarafından tutulan tutanaklar, komisyondaki diğer birimlerin kendi mevzuatları doğrultusunda idari işlem yapabilmeleri amacıyla ilgili birimlere gönderilecek.
Belediye zabıtaları ve kolluk güçlerince, iş yerlerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının olup olmadığı kontrol edilecek ve gerektiğinde ilgili makamlara bilgi verilecek.
Kamu idarelerinin ortak çalışmasıyla sonuç alınması hedefleniyor
Komisyonlarda ilgili tüm kamu idarelerinin yer alması ile izinsiz eğitim ve öğretim ile barınma hizmeti faaliyetleriyle etkin bir mücadele sağlanması amaçlanıyor.
Komisyon çalışmaları, ilgili kamu idarelerinin kendi mevzuatları bağlamında mali ve sigorta hükümleri başta olmak üzere gerekli yaptırımları takip ve uygulamalarına da imkân sağlıyor. Ayrıca illegal yapı ve oluşumlarla mücadele için kamu idarelerinin eş zamanlı çalışmaları önem taşıyor. İzinsiz eğitim faaliyeti yürüten yerlerin varlığı illegal yapı ve oluşumlar için bir fırsata dönüşme riski taşıdığından genelge ile bu tür faaliyetlere karşı kamu idarelerinin ortak ve etkin çalışmasıyla sonuç alınması hedefleniyor.
