Dünyada Sadece Muş’un Kurtik Dağı’nın Zirvesinde Yetişen ‘Muş Ters Lalesi’ Keşfedildi!
Türkiye’nin zengin florası ve biyoçeşitliliği, Doğu Anadolu’dan gelen heyecan verici bir keşifle bir kez daha belgelendi. Muş’un heybetli Kurtik Dağı’nda yürütülen 3 yıllık titiz arazi çalışmaları, bilim literatürüne giren yepyeni bir bitki türünü gün yüzüne çıkardı.
Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kürşat liderliğindeki uzman araştırma ekibi tarafından keşfedilen türe, bilimsel olarak “Fritillaria damlana”, Türkçe olarak ise “Muş Ters Lalesi” adı verildi.
2 Bin 550 Metrede Eşsiz Bir Endemik Tür
2024 yılında Kurtik Dağı’nın zirvelerinde fark edilen ve 2025-2026 vejetasyon dönemlerinde aralıksız takip edilen bitki; moleküler, palinolojik ve morfolojik incelemelerden geçirildi. Yapılan detaylı analizler sonucunda bitkinin daha önce tanımlanmamış, tamamen yeni bir tür olduğu kesinleşti.
Dünyada yalnızca Muş’un Kurtik Dağı’nda ve 2 bin 550 metre üzerindeki yüksek rakımlarda yetiştiği tespit edilen Muş Ters Lalesi, Türkiye’deki Fritillaria türü sayısını 63’e çıkardı. Tür, kendine has görsel ve biyolojik özellikleriyle öne çıkıyor:
* Mat yaprak yapısı ve büyüleyici mor renkli çiçekler
* Dar çan biçimindeki (kampanulat) karakteristik çiçek formu
* Üç parçalı uzun stilus yapısı
Bilimsel Literatüre İki Anlamlı İzafiyet
Yeni türün bilim dünyasına sunulduğu “Fritillaria damlana (Liliaceae), a new species from eastern Anatolia (Türkiye)” başlıklı çalışma; Prof. Dr. Murat Kürşat, Mehmet Emin Güneş, Birol Başer, Gülden Koçak ve Yakup Yapar imzasıyla uluslararası saygın hakemli dergi Phytotaxa’nın 17 Eylül 2026 tarihli sayısında yayımlanarak tescillendi.
Bunun yanı sıra bitkiye verilen bilimsel isim, akademik bir jestle duygusal bir anlam kazandı. Prof. Dr. Kürşat, tür adını eşi Damla Kürşat’a ithaf ederek ismini dünya botanik literatürüne kalıcı olarak kazıdı.
Koruma Altına Alınması Şart: “Bölge Bir Doğal Laboratuvar”
Muş, Bitlis, Van ve Hakkari hattının eşsiz bir doğal laboratuvar olduğunun altını çizen Prof. Dr. Kürşat, yeni keşfedilen Muş Ters Lalesi’nin yaşam alanına dair kritik bir uyarıda bulundu.
Zirve kesimlerdeki yoğun hayvan otlatması ile bölgede genişleyen rüzgar enerjisi projelerinin tür üzerinde tehdit oluşturabileceğini belirten Kürşat, bitkinin geleceği için acilen özel bir koruma planı hazırlanması gerektiğini vurguladı.
Araştırma ekibi, bölgedeki diğer potansiyel türler üzerindeki incelemelerini sürdürürken, Muş’un zirvelerinden yeni bilimsel müjdelerin gelmeye devam edeceği belirtiliyor.
