Sırbistan’da siyasi deprem… Öğrenci Listesi tek başına iktidar oldu.
Sırbistan’da aylardır süren öğrenci protestolarının ardından kurulan Öğrenci Listesi, parlamento seçimlerinde elde ettiği sonuçla ülkenin siyasi dengelerini değiştirdi. Parlamentodaki 250 sandalyenin 140’ını kazanan hareket, tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaştı. Aleksandar Vučić’in siyasi çizgisini temsil eden Sırbistan İlerleme Partisi (SNS) ise 104 sandalye alarak muhalefete düştü. Sonuç, 2012’den bu yana ülke siyasetinde etkili olan siyasi düzenin geleceğine ilişkin yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Öğrenci Listesi’nin zaferi, geleneksel muhalefet partilerinin uzun yıllardır kıramadığı siyasi üstünlüğün sona ermesi anlamına geliyor. Öğrenci protestolarından doğan hareket, kurumsal hesap verebilirlik, hukukun üstünlüğü ve siyasi değişim taleplerini seçim sürecine taşıdı.
Seçim sonuçları, azınlık partileri ve küçük siyasi oluşumların parlamentodaki temsilini de etkiledi. Yüzde 3’lük seçim barajını hiçbir küçük partinin aşamamasıyla mecliste iki büyük siyasi güç öne çıktı. Vučić’in geleneksel müttefiklerinden bazıları sandalye kaybederken, Öğrenci Listesi’nin yeni yönetim döneminde ekonomi, dış politika ve Avrupa Birliği ile ilişkiler alanlarında nasıl bir yol izleyeceği merak konusu oldu.
Öğrenci protestolarından seçim zaferine
Öğrenci Listesi, aylara yayılan protestoların ardından siyasi bir harekete dönüştü. Seçim başarısı, Sırbistan’daki geleneksel muhalefetin yıllardır aşamadığı siyasi engellerin öğrencilerin öncülüğündeki hareket tarafından aşılması açısından önem taşıyor.
Hareketin öne çıkan isimlerinden akademisyen Dejan Šoškić, sonucu tarihî bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Öğrenci Listesi’nin adayı Radomir Saičić ise seçim zaferinin ardından yeni bir Sırbistan inşa etmek için çalışmaların başlayacağını söyledi.
Ancak hareketin önünde hükümet kurmak, kurumları yeniden yapılandırmak ve ekonomi, sosyal politikalar ile hukukun üstünlüğü alanlarında somut programlar geliştirmek gibi önemli görevler bulunuyor.
Azınlık partilerinin siyasi etkisi geriledi
Seçim sonuçları, Vučić’in yıllar boyunca kurduğu siyasi ittifak ağını da zayıflattı. İktidarın uzun süreli ortaklarından Voyvodina Macarları İttifakı (SVM), parlamentoda kazanabileceği beş sandalyeden üçünü elde etti. Boşnak siyasi temsilinde de farklı gruplardan yalnızca iki milletvekili meclise girdi. Vučić hükümetleriyle işbirliği yapmayan Arnavut koalisyonu ise iki temsilci kazandı.
Bu tablo, Sırbistan siyasetinde önceki ittifakların ve seçmen tercihlerinin değişebildiğini gösterdi. Geleneksel muhalefet partilerinin parlamentoda etkisini büyük ölçüde kaybetmesi de seçimlerin sonuçları arasında yer aldı.
Avrupa Birliği ve Rusya politikası gündemde
Öğrenci Listesi’nin zaferi, Sırbistan’ın Avrupa Birliği ile ilişkileri ve dış politika yönelimi açısından da önem taşıyor. Avrupa kurumlarından gelen tebrik mesajları, yeni dönemin Brüksel ile ilişkilerde değişim ihtimalini gündeme getirdi.
Aleksandar Vučić ise yeni yönetimin Rusya’ya yönelik yaptırımlar uygulayabileceği uyarısında bulundu. Görevden ayrılmaya hazırlanan lider, seçim sonucunun yatırımcılar açısından olumsuz bir mesaj oluşturabileceğini de savundu.
Yeni yönetimin, Avrupa pazarları ve küresel sermayeyle bağlantılı Sırbistan ekonomisinde istikrarı korurken dış politika ve AB üyeliği sürecini nasıl yöneteceği, önündeki temel sınavlardan biri olacak.
Vučić dönemi sonrası yeni siyasi sınav
SNS, 2012’den bu yana ilk kez parlamentoda çoğunluğu kaybederek muhalefete geçti. Böylece parti, yürütme üzerindeki kontrolünü yitirdiği yeni dönemde siyasi gücünü yeniden tanımlamak zorunda kalacak.
Öğrenci Listesi ise protesto hareketinden ülkeyi yönetecek siyasi yapıya dönüşme aşamasına geçti. Seçim zaferi, Sırbistan’da siyasi değişimin önünü açarken yeni yönetimin kurumlar, ekonomi ve uluslararası ilişkiler alanında atacağı adımlar ülkenin geleceğini belirleyecek.
