Mehmet Emin Bozarslan kimdir? Neden öldü?
Modern Kürtçenin yazılı temellerini atan, Kürt dili ve kültürü alanında yarım asrı aşan üretimiyle kalıcı bir iz bırakan yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, hayatını kaybetti. Peki, Mehmet Emin Bozarslan kimdir?
MEHMET EMİN BOZARSLAN KİMDİR?
Mehmet Emin Bozarslan, modern Kürtçenin yazılı ve akademik temellerinin atılmasında belirleyici rol oynayan; yazar, dilbilimci ve çevirmen kimliğiyle yarım asrı aşan üretken bir entelektüeldi. Özellikle Kürtçenin Latin alfabesiyle standartlaştırılması sürecinde öncü çalışmalara imza atan Bozarslan, yalnızca dil alanında değil; sosyoloji, siyaset, tarih ve folklor başlıklarında da kalıcı eserler bıraktı.
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelen Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti. Resmî eğitim olanaklarına erişimi olmamasına rağmen, Türkçe’yi ve okuma-yazmayı tamamen kendi çabasıyla öğrendi. Bu öz-eğitim süreci, onun ilerleyen yıllarda hem akademik hem de entelektüel üretiminin temelini oluşturdu.
Bozarslan, dışarıdan girdiği sınavlarla 1956 yılında müftü oldu. Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal meseleler üzerine kaleme aldığı eleştirel metinler nedeniyle görevinden iki kez uzaklaştırıldı.
“, Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe olarak tarihe geçti. Eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla tutuklandı. 1971 muhtırası sonrasında yeniden cezaevine giren Bozarslan, 1974 yılına kadar tutuklu kaldı. 1979 yılında ise İsveç’e iltica ederek yaşamını sürgünde devam ettirdi.
MEHMET EMİN BOZARSLAN NEDEN ÖLDÜ?
Mehmet Emin Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde hayatını kaybetti. Ölüm nedeni kamuoyuna açıklanan bilgiler doğrultusunda doğal nedenler olarak kayda geçti. Uzun bir ömür boyunca üretmeye devam eden Bozarslan, yaşamının son dönemini de çalışmalarına adadı.
MEHMET EMİN BOZARSLAN KAÇ YAŞINDAYDI?
1934 doğumlu olan Mehmet Emin Bozarslan, hayatını kaybettiğinde 90 yaşındaydı.
MEHMET EMİN BOZARSLAN NERELİ?
Mehmet Emin Bozarslan, Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Bölgenin tarihsel, kültürel ve toplumsal yapısı, onun düşünsel dünyasını doğrudan etkiledi. “Doğu’nun Sorunları” adlı eseri, bu coğrafyanın ekonomik ve sosyal yapısını istatistiklerle ele alan erken dönem çalışmalardan biri olarak öne çıktı.
MEHMET EMİN BOZARSLAN NE İŞ YAPIYOR?
Yazar, Dilbilimci, Çevirmen ve Editör
Mehmet Emin Bozarslan’ın mesleki kimliği tek bir unvanla sınırlanamayacak kadar genişti. O, aynı anda bir yazar, dilbilimci, çevirmen ve editör olarak üretim yaptı.
Dilbilim ve Sözlük Çalışmaları
Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe.
Kürtçe-Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı başvuru kaynaklarından biri.
Sosyolojik ve Siyasal İncelemeler
İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık (1964)
Doğu’nun Sorunları (1966)
Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967)
Klasik Eser Çevirileri ve Latinize Çalışmaları
Mem û Zîn (Ahmed-i Hani)
Şerefname (Şeref Han)
Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi (5 cilt Latinize yayın)
Mervani Kürtleri Tarihi
Çocuk Edebiyatı ve Folklor
Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan, Kêz Xatûn, Pepûk
Melayê Meşhûr (Kürtçe fıkralar)
Kemal Paşa Weledê Kê Ye? (siyasal hiciv)
