X Koren için 20,9 milyar liralık kredi kapasitesi: Kamu bankalarının payı 17,65 milyar TL.
X Koren Elektrik’in 2024 yılında yayımlanan halka arz belgelerinde yer alan GKS tablosu, şirketin farklı bankalar nezdindeki kredi limitlerinin toplam büyüklüğüne ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Belgelere göre şirket için tanımlanan toplam GKS kapasitesi 20 milyar 975 milyon TL seviyesinde bulunuyor. Bu limitin önemli bölümünü ise kamu sermayeli bankaların oluşturduğu görülüyor.
Banka bazında bakıldığında en yüksek limit 10 milyar TL ile Vakıf Katılım tarafından tanımlanmış. VakıfBank’ın limiti 5 milyar TL, Ziraat Katılım’ın limiti ise 2 milyar TL olarak belirtiliyor.
Diğer bankalardaki limitler ise şöyle sıralanıyor:
– Kuveyt Türk: 1 milyar TL
– Türkiye Finans: 500 milyon TL
– Yapı Kredi: 500 milyon TL
– İş Bankası: 300 milyon TL
– DenizBank: 300 milyon TL
– Emlak Katılım: 300 milyon TL
– Halkbank: 250 milyon TL
– Fiba: 250 milyon TL
– Akbank: 200 milyon TL
– Turklandbank: 175 milyon TL
– Ziraat Bankası: 100 milyon TL
– QNB: 100 milyon TL
20,9 milyar liralık kapasitenin yüzde 84’ü kamu sermayeli bankalarda
Ziraat Bankası, Halkbank ve VakıfBank’ın toplam GKS limiti 5 milyar 350 milyon TL olarak hesaplanıyor.
Bu gruba Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Emlak Katılım’ın da eklenmesiyle kamu sermayeli bankaların X Koren için oluşturduğu toplam kapasite 17 milyar 650 milyon TL’ye ulaşıyor.
Böylece kamu sermayeli bankaların toplam 20 milyar 975 milyon TL’lik GKS kapasitesindeki payı yaklaşık yüzde 84,15 seviyesine geliyor.
Bu tablo, özellikle kamu bankaları tarafından oluşturulan yüksek kredi limitlerinin hangi finansal değerlendirmeler sonucunda belirlendiği sorusunu öne çıkarıyor.
Şirketin finansal borcu 8,1 milyar TL
X Koren’in 30 Haziran 2024 tarihindeki finansal tablolarında ise şirketin finansal borcu 8 milyar 161 milyon TL olarak açıklanmış durumda.
Bu borcun 7 milyar 396 milyon TL’si banka kredilerinden oluşuyor.
Dolayısıyla şirketin bankalar nezdindeki toplam GKS kapasitesi, 30 Haziran 2024 itibarıyla sahip olduğu finansal borcun yaklaşık 2,57 katına karşılık geliyor.
Aynı hesaplamaya göre 20 milyar 975 milyon TL’lik toplam kredi kapasitesinin yaklaşık yüzde 38,91’i, yalnızca banka kredileri dikkate alındığında ise yaklaşık yüzde 35,26’sı kullanılmış durumda.
Bankalar 10 milyar liralık kredi limitini hangi kriterlerle belirledi?
Ortaya çıkan rakamlar, kredi tahsis sürecindeki değerlendirme kriterlerini de önemli hale getiriyor.
BDDK’nın Kredi Tahsis ve İzleme Süreçlerine İlişkin Rehberi’nde ticari krediler açısından dikkate alınabilecek çeşitli finansal göstergeler yer alıyor.
Şirketin özkaynak oranı, borç/özkaynak seviyesi, EBITDA performansı, faiz taşıyan borçların EBITDA’ya oranı ve toplam borçluluk bunlar arasında bulunuyor. Ayrıca varlıkların kalitesi, toplam borç servis karşılama oranı, nakit borç karşılama oranı, kısa vadeli varlıkların kısa vadeli borçlara oranı, gelecekteki nakit akışları, faiz karşılama oranı ve borç servis kapasitesi de değerlendirmede dikkate alınabiliyor.
Rehberde kredi tahsisinde şirketin faaliyet gösterdiği sektör ve coğrafi piyasa koşulları ile geçmiş performansı da öne çıkıyor. Gelirler, nakit akışı, finansal tahminler, teminatlar, kefaletler, kredi sözleşmelerinin şartları ve azami kredi tutarları da kredi politikaları kapsamında değerlendirilebiliyor.
Teminat verilmesi durumunda ise kredi tahsisinden önce teminatın gerçekçi biçimde değerlenmesi gerekiyor. Bankaların teminat değerleme yöntem ve prosedürlerini önceden belirlemesi ve yapılan değerlemenin kredi riskiyle orantılı, ihtiyatlı bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlaması öngörülüyor.
Bu nedenle X Koren açısından yanıt bekleyen temel başlıklardan biri, 20 milyar 975 milyon TL’lik toplam limit oluşturulurken şirketin özkaynaklarının, nakit akışının, ihracat gelirlerinin, teminatlarının ve kefalet yapısının nasıl değerlendirildiği.
GKS’lerde Hasan Kaytan ve Babosan Pano detayı
Kredi sözleşmelerinde dikkat çeken bir başka unsur ise kefaletler.
Bazı GKS’lerde Hasan Kaytan’ın kefaleti bulunurken, bazı sözleşmelerde Hasan Kaytan ile Babosan Pano’nun birlikte kefil olduğu görülüyor.
Bu durum, kredi tahsis sürecinde yalnızca X Koren’in mali yapısının değil, kefalet veren kişi ve şirketlerin finansal durumunun da nasıl değerlendirildiği sorusunu beraberinde getiriyor.
Özellikle kamu bankalarının yüksek limitleri açısından Vakıf Katılım’ın 10 milyar TL, VakıfBank’ın 5 milyar TL ve Ziraat Katılım’ın 2 milyar TL’lik limitlerinin hangi değerlendirme süreçlerinden geçerek oluşturulduğunun ortaya konulması önem taşıyor.
Burada bir başka soru da bankaların ortak bir kredi değerlendirme yaklaşımı kullanıp kullanmadığı. Söz konusu limitler aynı finansal değerlendirme mantığının sonucu mu, yoksa her banka kendi bilanço, teminat ve nakit akışı analizine göre ayrı kararlar mı aldı?
2025 ve 2026’da limitlerin ne kadarı kullanıldı?
X Koren’in 2025 ve 2026 dönemlerinde kendisine tanımlanan kredi limitlerinin ne kadarını kullandığına ilişkin banka bazında aynı ayrıntı seviyesinde kamuya açık veriler bulunmuyor.
Bu nedenle söz konusu yıllarda kamu bankalarındaki kredi bakiyesinin ne kadar olduğu, limitlerin artırılıp artırılmadığı veya hangi kredilerin yenilendiği konusunda kesin rakamlara ulaşılmış değil.
Ancak bu dönemde Hasan Kaytan’ın adı fon soruşturması kapsamında da gündeme geldi.
Kaytan hakkında “tefecilik ve bahis finansı yaptığı iddia edilmektedir.”
MASAK incelemesinde milyonluk araçlar ve 12 bin liralık ödeme
MASAK raporuna ilişkin aktarılan bilgilere göre Muhammed Yarız adına kayıtlı, toplam piyasa değeri yaklaşık 200 milyon TL ile 220 milyon TL arasında değerlendirilen beş lüks araç, 7 ve 8 Eylül 2026 tarihlerinde dört kişiye devredildi.
Söz konusu araçlardan McLaren 750S Coupe ile Rolls-Royce Cullinan’ın Hasan Kaytan’a geçtiği belirtildi.
Aynı incelemede Hasan Kaytan tarafından Muhammed Yarız’ın hesabına “Taşıt Satış Bedeli” açıklamasıyla iki ayrı para transferi gerçekleştirildiği aktarıldı.
Bu ödemelerden biri 6.256 TL, diğeri ise 5.756 TL olurken, iki işlemin toplamı 12.012 TL olarak kayıtlara yansıdı.
17,65 milyar TL’lik kamu bankası kapasitesi için yanıt bekleyen sorular
X Koren’in 2024 tarihli belgelerinde ortaya çıkan kredi tablosu, şirket için oluşturulan toplam 20 milyar 975 milyon TL’lik GKS kapasitesinin hangi finansal kriterlere dayanılarak belirlendiğinin araştırılmasını gündeme getiriyor.
Özellikle kamu sermayeli bankaların toplam kapasitedeki 17 milyar 650 milyon TL’lik payı, kredi tahsis süreçlerinin hangi analizler üzerinden yürütüldüğünün açıklığa kavuşturulmasını önemli hale getiriyor.
Şirketin 30 Haziran 2024’teki finansal borcu 8 milyar 161 milyon TL iken toplam GKS kapasitesinin 20 milyar 975 milyon TL’ye ulaşması; özkaynak, nakit akışı, teminat, kefalet ve borç ödeme kapasitesine ilişkin değerlendirmelerin hangi sonuçlara göre yapıldığının incelenmesini gerektiren başlıklar arasında bulunuyor.
Bu kapsamda bankaların kredi limitlerini belirlerken hangi finansal verileri esas aldığı, teminat ve kefaletleri nasıl değerlendirdiği ve kredi tahsis süreçlerinde ilgili mevzuata uygun hareket edilip edilmediği yetkili makamların incelemesiyle ortaya konulabilir.
Herhangi bir usulsüzlük, kamu zararı veya kanuna aykırı işlem tespit edilmesi halinde ise sorumluluğu bulunan kişi ve kurumlar hakkında gerekli idari ve adli süreçlerin işletilmesi gerekiyor.