Üniversitede 4 yıl ezberi bozuluyor.
Türkiye’de milyonlarca gencin eğitim hayatının önemli bir bölümünü geçirdiği üniversitelerde lisans eğitim süresinin değişmesi gündeme geldi. Enstitü Sosyal tarafından İpek Coşkun Armağan ve Zeynep Yalçıntaş imzasıyla hazırlanan “Yükseköğretimde Eğitim Süreleri ve Programlar: Dört Yıl Şart mı?” başlıklı analizde, tüm bölümlerde uygulanan standart 4 yıllık lisans eğitimi yerine programların özelliklerine göre farklı sürelerin uygulanması önerildi.
Analizde, bazı lisans programlarının 3 yılda tamamlanabileceği yeni bir model ortaya konuldu. Modelin hayata geçirilmesi halinde öğrencilerin bir yıl daha erken mezun olması, ailelerin de bir yıllık barınma, ulaşım ve beslenme gibi eğitim giderlerinden kurtulması öngörülüyor.
Türkiye’de lisans programlarının büyük bölümünün 4 yıl ve 240 AKTS üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekilen analizde, Avrupa’nın birçok ülkesinde lisans eğitiminin 3 yılda tamamlanabildiği belirtildi. İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Danimarka, İsveç ve Finlandiya’da çok sayıda bölümün 3 yıllık eğitim modeliyle faaliyet gösterdiği ifade edildi.
DERS PROGRAMLARI YENİDEN DÜZENLENECEK
Önerilen modelin mevcut 4 yıllık programların derslerini 3 yıla sıkıştırmak anlamına gelmediği vurgulandı. Bunun yerine üniversitelerdeki ders programlarının kapsamlı biçimde gözden geçirilmesi öneriliyor.
Aynı konuları tekrarlayan derslerin birleştirilmesi, güncelliğini yitirmiş içeriklerin programlardan çıkarılması ve lise eğitiminde öğrenilen konuların üniversitede yeniden okutulmaması öneriler arasında yer alıyor.
“2+1” MODELİ ÖNE ÇIKIYOR
Analizde öne çıkan önerilerden biri “2+1” modeli oldu. Buna göre öğrencilerin 3 yıllık lisans eğitiminin ilk iki yılında temel ve alan derslerine ağırlık verilmesi, son yılın ise uygulamalı eğitime ayrılması planlanıyor.
Son yılda staj, proje, bitirme çalışmaları, girişimcilik ve sosyal sorumluluk faaliyetlerinin daha fazla yer alması öngörülüyor. Böylece öğrencilerin yalnızca diploma sahibi olarak değil, mezuniyet öncesinde çalışma hayatına ilişkin deneyim kazanarak üniversiteden ayrılması hedefleniyor.
“3+1” MODELİ DE GÜNDEMDE
Öneriler arasında, 3 yıllık lisans eğitiminin ardından bir yıllık yüksek lisans programıyla bütünleşen “3+1” modeli de bulunuyor. Bu modelin uygulanması halinde öğrencilerin lisans eğitiminin ardından yüksek lisans veya akademik kariyere daha erken başlaması mümkün olabilecek.
YASAL DÜZENLEME GEREKİYOR
3 yıllık lisans sistemine geçiş için yalnızca üniversitelerin ders programlarını değiştirmesinin yeterli olmayacağı belirtiliyor. Mevcut Yükseköğretim Kanunu’nda lisans eğitiminin “en az 8 yarıyıl” olarak tanımlanması nedeniyle yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Mühendislik ve öğretmenlik gibi mesleklerde de ayrıca mevzuat değişikliklerine ihtiyaç duyulabileceği ifade ediliyor. Öğretmenlik için “3 yıl lisans + eğitim yüksek lisansı” modeli de seçenekler arasında gösteriliyor.
HER BÖLÜM 3 YILA İNMEYECEK
Analizde tüm üniversite bölümlerinin 3 yıla indirilmesi önerilmiyor. Özellikle sosyal ve beşeri bilimler ile bazı mühendislik ve mimarlık programlarının 3 yıllık modele uygun olabileceği değerlendiriliyor.
Tıp, diş hekimliği ve eczacılık gibi yoğun uygulama gerektiren bölümlerin ise farklı kriterlerle ele alınması gerektiğine dikkat çekiliyor.
Söz konusu 3 yıllık lisans modeli şu aşamada bir öneri niteliğinde bulunuyor; mevcut 4 yıllık lisans eğitim sistemi yürürlükte.