Türkiye’nin akıllı şehir planı belli oldu: 2030’a kadar 50 yeni uygulama hayata geçirilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Beş yıllık dönemi kapsayan planla Türkiye’de şehirlerin teknoloji altyapısının geliştirilmesi ve belediye hizmetlerinin daha bütünleşik şekilde yürütülmesi amaçlanıyor.
Yeni yol haritasında 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor. Çalışma, 2020-2023 döneminde edinilen deneyim ve oluşturulan kurumsal kapasite üzerine inşa edildi.
Planın teknoloji ayağında yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi çözümler öne çıkıyor. Kentsel dönüşüm, iklim değişikliği ve afet yönetiminde ise erken uyarı sistemleri ile kriz anında kullanılacak yönetim mekanizmalarının geliştirilmesi hedefleniyor.
Bakan Kurum: 50 akıllı şehir uygulaması hayata geçirilecek
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni yol haritasına ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.
Kurum, beş yıllık Akıllı Şehir Eylem Planı’nın hazırlandığını belirterek belediyecilik, trafik ve atık yönetimi başta olmak üzere vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini açıkladı.
Belediyelerde yeni dönem başlıyor
Eylem planında şehirlerin dönüşümü için yıllara göre uygulanacak adımlar da belirlendi.
İlk aşamada 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritalarının hazırlanması planlanıyor. Belediyelerde özel akıllı şehir birimleri oluşturulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modelinin kullanılması zorunlu hale getirilecek.
2027’de büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin de sürece dahil edilmesiyle toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.
2028’de en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada kullanıma alınması hedefleniyor. Teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümlerin geliştirilmesi ve bu ürünlerin yurt dışına ihraç edilmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor.
2029’da ise tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar farklı hizmetlerin tek merkezden takip edilebilmesini sağlayacak Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Bu merkezlerin koordinasyonu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından yürütülecek.
Akıllı şehir teknolojilerinde yerli üretim hedefi
Planın 2030 hedefleri arasında teknoloji alanında yerli üretimin artırılması da bulunuyor. Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı getirilmesi öngörülürken, dünya çapında rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi hedefleniyor.
Ayrıca akıllı şehir uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Şehirlerde teknoloji yatırımları ortak bir sistemde buluşturulacak
Yeni stratejide kurumların birbirinden bağımsız sistemler kurmasının ve bunun sonucunda kaynak israfı oluşmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Bu nedenle veri yönetişimi ve farklı sistemlerin birlikte çalışabilmesi temel ilkeler arasında yer alıyor.
Şehirlerde kullanılacak teknolojilerin vatandaşlara doğrudan fayda sağlamasına odaklanılacak. Bu kapsamda Bakanlık tarafından yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 uygulamaya yönelik fizibilite raporu ile 15 bin sayfalık eğitim dokümanı hazırlandı.
Kentsel dönüşüm ve afet yönetiminde akıllı bölge modeli
Eylem planında kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afetlere hazırlık da önemli başlıklar arasında yer aldı.
Erken uyarı ve kriz yönetim mekanizmalarının geliştirilmesiyle afetlere karşı hazırlığın güçlendirilmesi hedefleniyor. TOKİ, kentsel dönüşüm çalışmaları ve yeni konut projelerinde “Akıllı Bölgeler” yaklaşımını kullanacak.
Bu kapsamda oluşturulacak yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımı, su ve enerji kayıplarının sensörlerle anlık olarak tespit edilmesi ve çevreye duyarlı tasarımların uygulanması planlanıyor.
Trafik ve atık yönetiminde dijital çözümler kullanılacak
Akıllı şehir uygulamalarının vatandaşların günlük yaşamına doğrudan yansıması da hedefleniyor. Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle ulaşımda yaşanan zaman kayıplarının azaltılması planlanırken, atık toplama araçlarının konteynerlerin doluluk oranlarına göre rota oluşturması sağlanacak.
Akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tasarrufunun artırılması, mobil uygulamalar üzerinden vatandaşların mahallelerindeki sorunları ilgili birimlere doğrudan bildirebilmesi de planlanan uygulamalar arasında bulunuyor.
Her şehrin ihtiyacına göre uygulama belirlenecek
Strateji kapsamında Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli kullanılarak kentlerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı ölçülmesi planlanıyor.
Hizmetlerin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupların ihtiyaçlarını da kapsayacak şekilde adil biçimde sunulması hedefleniyor.
Türkiye’nin akıllı şehirler alanında oluşturduğu yerli ve milli bilgi birikiminin ise Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelerle paylaşılması ve bu alanda uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi öngörülüyor.