Türkiye için sıcak hava alarmı…
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından 75 yıllık meteorolojik verilerle hazırlanan araştırma, Türkiye’de sıcak hava dalgalarının son yıllarda benzeri görülmemiş seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Çalışmaya göre, 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en şiddetli sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olurken, uzmanlar iklim değişikliğine uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı’nda sunulan araştırma, Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütüldü. Çalışmada, 1950-2025 dönemine ait günlük maksimum sıcaklık verileri “Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)” kullanılarak analiz edildi.
Araştırmaya göre, Türkiye’de yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 1970-1990 döneminde 22-23 derece seviyelerinde seyrederken, 2000’li yıllardan itibaren hızlanan ısınma eğilimiyle 24-25 derece aralığına yükseldi. Ortalama yaz sıcaklığı ise 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı.
Çalışma, 2010 yılından sonra sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir değişim yaşandığını ortaya koydu. Referans döneme göre yıllık toplam sıcak hava dalgası şiddeti ortalaması yaklaşık üç kat artarken, 2023 ve 2025 yıllarında bu artış çok daha yüksek seviyelere ulaştı. Araştırmaya göre 2023 yazındaki sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans dönemin 7 katını aşarken, 2025 yılında yaklaşık 11 katına çıktı.
Araştırmacılar, 2024 yılının ortalama sıcaklık açısından en sıcak yaz olmasına rağmen en şiddetli sıcak hava dalgalarının bu yıl yaşanmadığını belirtti. Bu durumun, sıcak hava dalgalarının yalnızca ortalama sıcaklıklara değil; atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok etkenin ortak etkisiyle oluştuğunu gösterdiği ifade edildi.
Araştırmada, Türkiye ve Doğu Akdeniz’de iklim rejiminde önemli bir değişim yaşandığına dikkat çekilerek, aşırı sıcakların daha doğru tahmin edilebilmesi için erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve iklim değişikliğine uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bilim insanlarının gelecek projeksiyonlarına göre, 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de yılda ortalama 3-5 gün görülen sıcak hava dalgalarının, 2021-2050 döneminde İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16 güne, Antalya’da 18 güne, İzmir’de ise 23 güne çıkması bekleniyor. Yüzyılın ikinci yarısında (2051-2080) ise bu sürenin İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya’da 40 güne, İzmir’de ise 53 güne kadar yükselmesi öngörülüyor.