Tuğberk İmamoğlu gemisi neden 11 dakikada battı?
Silivri açıklarında iki Türk bayraklı ticari geminin çarpışması sonucu batan Tuğberk İmamoğlu isimli kuru yük gemisinin yaklaşık 11 dakikada sulara gömülmesi, kazayla ilgili en çok merak edilen konulardan biri oldu.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun verdiği bilgilere göre iki gemi yaklaşık 03.15’te çarpıştı. Tuğberk İmamoğlu’nun suya temas etmesiyle otomatik olarak sinyal gönderen acil durum cihazından ise 03.26’da sinyal alındı. Bu veriler, geminin yaklaşık 11 dakika gibi çok kısa bir sürede battığına işaret ediyor.
Ambarlarda 4 bin 199 ton rulo sac vardı
Denizcilik Genel Müdürlüğünün paylaştığı bilgilere göre İskenderun’dan Karadeniz Ereğli’ye seyreden Tuğberk İmamoğlu, 4 bin 199 ton rulo sac taşıyordu.
Çelik, deniz yoluyla taşınan ağır yüklerin başında geliyor. Geminin taşıma kapasitesi dahilinde bulunan bu tür bir yük, tek başına batış nedeni olarak değerlendirilmiyor. Ancak çarpışma sırasında geminin gövdesinde büyük bir hasar oluşması halinde, ağır yükün de etkisiyle batış süreci çok daha hızlı gerçekleşebiliyor.
Rulo sac batışı nasıl hızlandırmış olabilir?
Rulo sac gibi yoğun yükler, binlerce tonluk kütlenin geminin ambarlarında sınırlı bir alanda toplanmasına neden oluyor. Çarpışma sonucunda geminin bordasında geniş bir yarık oluşması halinde deniz suyunun ambarlara çok kısa sürede dolabileceği belirtiliyor.
Bu durumda gemi bir yandan ağır çelik yükünü taşımaya devam ederken diğer yandan içeri giren suyun ağırlığıyla karşı karşıya kalıyor. Kaldırma kuvvetinin hızla yetersiz hale gelmesi ve su alan bölümlerin genişlemesi, batış sürecini hızlandırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) değerlendirmelerine göre de ağır ve yüksek yoğunluklu yük taşıyan gemilerde bir ambarın suyla dolmasının ardından suyun diğer bölümlere ilerlemesi, geminin dakikalar içinde batmasına yol açabilecek bir süreci tetikleyebiliyor.
Çarpışmanın şiddeti kritik önemde
Kazayı değerlendiren denizcilik uzmanları, geminin bordasına alınmış olabilecek darbenin batışta önemli bir rol oynamış olabileceğine dikkat çekiyor.
Uzak Yol Kaptanı Emrah Yılmaz Çavuşoğlu, tanker geminin kuru yük gemisinin bordasına çarpması halinde gövdede büyük bir yarık oluşabileceğini ve rulo sac taşıyan geminin bu nedenle kısa sürede su alarak dengesini kaybetmiş olabileceğini belirtiyor.
Kılavuz Kaptan Zafer Akbulut da geminin ağır yük taşımasıyla birlikte yoğun şekilde su almasının, hızlı batışı açıklayabilecek unsurlar arasında bulunduğunu ifade ediyor.
Çavuşoğlu ayrıca iki geminin yaşının da kazanın değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirterek, 2022 model ALSU tankerinin 1990 model Tuğberk İmamoğlu’nun bordasına çarpması halinde büyük bir gövde hasarı meydana gelmiş olabileceğini savunuyor. Uzman, ayrıca olayın bildirilmesinde yaşandığı belirtilen gecikmenin ve olası teknik sorunların da ayrıntılı şekilde araştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
Rulo sacların yer değiştirmesi de ihtimaller arasında
Kazanın ardından değerlendirilen bir başka ihtimal ise tonlarca ağırlıktaki rulo sacların çarpışmanın etkisiyle hareket etmiş olması.
Çelik ruloların gemi içerisinde özel yöntemlerle sabitlenmesi gerekiyor. Bunun nedeni, silindirik ve son derece ağır olan bu yüklerin hareket etmesi halinde geminin dengesini ciddi şekilde etkileyebilmesi. IMO’nun yük sabitleme kuralları da yüklerin hareket etmesinin gemi güvenliği açısından önemli bir risk oluşturabileceğine işaret ediyor.
Ancak Tuğberk İmamoğlu’nda bulunan rulo sacların çarpışma sırasında yer değiştirip değiştirmediğine ilişkin şu aşamada resmi bir tespit bulunmuyor.
11 dakikalık batış ne anlama geliyor?
Yaklaşık 90 metre uzunluğundaki bir kuru yük gemisinin 11 dakika gibi kısa bir sürede batması, gemiye çok hızlı şekilde su girmiş olabileceğini düşündürüyor.
İlk teknik değerlendirmelerde üç temel unsur öne çıkıyor: Çarpışmanın geminin gövdesinde oluşturduğu hasarın boyutu, geminin hızlı şekilde su alması ve 4 bin 199 tonluk yoğun çelik yükünün oluşturduğu ağır yükleme koşulları.
Dolayısıyla geminin yalnızca ağır metal yükü taşıdığı için battığını söylemek doğru değil. Ancak büyük bir gövde hasarı, hızlı su alma ve binlerce tonluk rulo sac yükünün birlikte etkili olmuş olması, batış süresini önemli ölçüde kısaltmış olabilir.
Kesin neden incelemelerin ardından belli olacak
Tuğberk İmamoğlu’nun neden bu kadar kısa sürede battığı, gemi enkazında yapılacak teknik incelemelerin yanı sıra seyir ve radar kayıtları, telsiz görüşmeleri ve bilirkişi raporlarının değerlendirilmesinin ardından netleşecek.
Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı da kazanın nasıl meydana geldiğinin ve olası sorumluların belirlenmesi amacıyla soruşturmasını sürdürüyor.