Okul kantinlerinde yeni dönem: Beslenme skoru satış kurallarını değiştirdi.
Okullarda öğrencilerin tüketebileceği gıdalara yönelik denetim ve değerlendirme sisteminde yeni bir düzenlemeye gidildi. Tarım ve Orman Bakanlığının Okul Gıdası Hakkında Tebliğ’de yaptığı değişiklikle, ürünlerin beslenme profilini gösteren Beslenme Skoru da okul gıdalarına ilişkin kurallara dahil edildi.
Yeni hükümler; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel okullardaki kantin, kafeterya, yemekhane, büfe ve çay ocaklarını kapsıyor. Ürünlerin okul ortamında satışa sunulabilmesi için hem okul gıdası onayına ilişkin şartlar hem de Sağlık Bakanlığının belirleyeceği beslenme kriterleri dikkate alınacak.
Gıdaların beslenme profili ambalajda gösterilecek
Beslenme Skoru, tüketicilerin bir ürünün beslenme özellikleri hakkında etiket üzerinden bilgi edinmesini sağlayan bir değerlendirme sistemi olarak tanımlanıyor. Yeni uygulamada ürünlerin beslenme profili, ambalaj üzerinde renkler ve harfler aracılığıyla belirtilecek.
Skorun belirlenmesinde gıdanın enerji değeri, besin ögeleri, diğer bileşenlerinin miktarı ve üretim süreçleri değerlendirilecek. Hesaplamada kullanılacak yöntem ve ölçütleri Sağlık Bakanlığı belirleyecek.
Etikette A, B veya C harfiyle gösterilmesi öngörülen Beslenme Skorunun, ambalajın tüketici tarafından kolayca görülebilen temel görüş alanında bulunması gerekecek. Böylece öğrenciler ve veliler, ürünün beslenme profiline ilişkin bilgiyi ambalaj üzerinden inceleyebilecek.
Skorların hangi ürünler için hangi koşullarda verileceğine ilişkin ayrıntılı kriterler ise Sağlık Bakanlığının belirleyeceği esaslara bağlı olacak.
A, B veya C harfi okulda satış garantisi vermiyor
Düzenlemenin dikkat çeken noktası, uygun bir beslenme skoruna sahip olmanın okul kantininde satış yapabilmek için yeterli sayılmaması oldu.
Bir ürün A, B veya C Beslenme Skoru taşısa dahi Sağlık Bakanlığı tarafından okul ortamında satışına uygun bulunmuyorsa öğrencilere sunulamayacak. Okul gıdası onayı iptal edilen ürünler için de aynı yasak uygulanacak.
Bu kapsamda kantinlerin yanı sıra kafeterya, yemekhane, büfe ve çay ocaklarında da söz konusu ürünlerin satışı veya tüketime sunulması mümkün olmayacak.
Dolayısıyla bir ürünün ambalajındaki harf ve renk bilgisi tek başına belirleyici olmayacak. Ürünün okulda satışına izin verilmesi ve gerekli onayların geçerli olması da aranacak.
Okullarda geçerli olacak kriterleri Sağlık Bakanlığı açıklayacak
Okul gıdası onayında ve Beslenme Skoru uygulamasında kullanılacak ölçütlerin belirlenmesi Sağlık Bakanlığının sorumluluğunda olacak.
Bakanlık, hazırlayacağı kriterleri resmî yazıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığına iletecek. Belirlenen esaslar, iki bakanlığın internet sitelerinde yayımlanacak.
Böylece ürünlerin okul kantinlerinde satışına ilişkin değerlendirmelerde hangi kriterlerin esas alınacağı kamuoyuyla paylaşılacak.
İşletmesi kapanan veya devredilen ürünün onayı iptal edilebilecek
Tebliğ değişikliği, okul gıdası onayının sona ereceği durumları da yeniden düzenledi. Onaylı bir ürünün üretiminin ya da ithalatının ve piyasaya arzının durdurulması halinde ilgili onay iptal edilecek.
Onay sahibi gıda işletmesinin devredilmesi veya kapatılması da iptal nedenleri arasında yer alacak. İşletmenin kayıt numarası değişmese bile devir ya da kapanma durumunda okul gıdası onayının devam etmesi garanti edilmeyecek.
Düzenlemede ayrıca tebliğin 7’nci maddesinin ikinci fıkrasının ithal ürünlere uygulanmayacağı belirtildi. Bu istisna yalnızca söz konusu fıkrayı kapsıyor; ithal gıdaların bütün okul gıdası kurallarından muaf tutulduğu anlamına gelmiyor.
Yeni uygulamada 13 Eylül 2027 ayrıntısı
Tebliğin geçici maddesinde yer alan uygulama takviminde de değişiklik yapıldı. Önceki metindeki ifade, 5’inci maddenin dokuzuncu fıkrasına atıf yapacak ve 13 Eylül 2027 tarihini esas alacak şekilde yenilendi.
Söz konusu geçici hüküm, ilgili fıkradaki satış ve tüketime sunma yasağının uygulama takvimiyle bağlantılı. Tebliğin genel yürürlük tarihi ise yayım tarihi olarak belirlendi. Bu nedenle genel yürürlük tarihi ile geçici hükümdeki tarih birbirinden ayrı değerlendirilecek.
Tebliğin maddeleri ve ekleri de güncellendi
Değişiklik kapsamında tebliğin 4’üncü maddesinin birinci fıkrasındaki bir bent ile 6’ncı madde yürürlükten kaldırıldı. Bazı tanım ve hükümler Beslenme Skoru uygulamasına uyumlu hale getirilirken Ek-1 ve Ek-5 bölümleri de yenilendi.
Yeni düzenlemenin uygulanması Tarım ve Orman Bakanı, Sağlık Bakanı ve Millî Eğitim Bakanı tarafından birlikte yürütülecek. Okul gıdalarına ilişkin değerlendirmelerde bundan böyle beslenme skoru, okul gıdası onayı ve belirlenen satış koşulları birlikte dikkate alınacak.