Tercüman gazetesi binası yıkıldı.
İstanbul’da E-5 yolunda seyahat edenlerin gözden kaçıramadığı Zeytinburnu’ndaki eski Tercüman gazetesi binası, deprem riski sebebiyle alınan bir karar doğrultusunda yıkıldı.
Tasarımı bir yarışma ile belirlenen Tercüman gazetesi binası, gazetenin kurucusu Kemal Ilıcak tarafından düzenlenen bir yarışma sonucunda ortaya çıkmıştı. Tunca ve Günay Çilingiroğlu tarafından tasarlanan bina, Merkezefendi Mahallesi Mevlana Caddesi’nde 1974 yılında tamamlandı. E-5 yolundan geçenlerin ilgisini çeken bu yapı, bir uçtan kâğıdın rulo olarak girdiği, diğer uçtan ise bitmiş gazetenin çıktığı bir üretim bandı gibi düşünülerek tasarlanmıştı. Üç bloktan oluşan bina, 1993’te mali bir kriz sonucunda gazete ile birlikte satıldı ve bir süre sonra boşaltıldı. Mimari önemi nedeniyle 2010’da İstanbul’un 4. Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından tescillendi. Ancak, 2012’de yapılan incelemeler sonucunda tarihi, arkeolojik ve çevresel açıdan önemli olmadığı gerekçesiyle tescil kaldırıldı.
Toya Merkez Turizm İnşaat Madencilik AŞ adına kayıtlı olan ve Zafer Topaloğlu’nun başkanlık ettiği, birçok kuruma ev sahipliği yapmış olan bina son zamanlarda TOYA Plaza olarak anılmaya başlandı. 19.344 metrekarelik alanı ve dikkat çeken ikonik yapısıyla bilinen bu beş katlı Tercüman gazetesi tesisleri, Zeytinburnu Belediyesi’nin yaptığı incelemeler sonucunda ‘6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun’ kapsamında riskli bir yapı olarak belirlendi. 24 Kasım 2023 tarihinde yıkım ruhsatı verildi ve bina, çevre güvenliği sağlandıktan sonra 3 Aralık 2023’te sahipleri tarafından yıkıldı.
Binanın 49 yıllık tarihi boyunca 1980’lerde Özel Tercüman Lisesi’ne de ev sahipliği yaptığı biliniyor. Ayrıca, binada Anadolu Ajansı (AA) ve Basın İlan Kurumu gibi pek çok kurum da hizmet vermişti.
Yapıldığı dönemde büyük ilgi çeken binayı, gazete şöyle anlatmıştı: “Binamızın dört üst köşesine alttan hiçbir destek görmeden boşlukta duran iki yüz yirmi beşer metrekarelik beton bloklar sizi korkutabilir. 8 çalışma mahallinin etrafa kanat açar gibi boşlukta durması sadece Türkiye’de değil bütün Avrupa’da yenilik teşkil etmektedir. Her biri yirmi üç metreye varan açıklıklarla koca beton blokların boşlukta durdurulabilmesi dünyaca meşhur ünlü Freyssinet Öngerilim Firması ile yapılan anlaşma sonu mümkün olmuş, firmanın Türkiye mümessili Rasin Etiman’ın elektronik beyinlerde günlerce yaptığı ince hesaplar, Londra Asfaltı kenarındaki inşaat abidesinin mucizelerini mimarimize armağan etmiştir.
Boşlukta duran beton bloklar Almanya’da yine özel olarak imal ettirilip, yine özel bloklarla gerdirilen yüksek dayanma güçlü demirlerle üstten askıya alınmıştır. Bu sistem çevreyolu geçitleri inşaatında da uygulanmış, iki yana kanat açmış beton yollar Tercüman binasındaki blokların adeta minyatürü olmuştur.
Binamız, yerden yirmi metre aşağılarda atılan ana temellerde yükselen taşıyıcı on altı perde üzerine oturtularak yükseltilmiştir. Binamız boşlukta dört tarafa kanat açmış mahalleri, kuleleri, her yandan görülebilen Tercüman’ın “T” harfi esprileri, son sistem baskı-dizgi, renk makineleri, kameralar ile Türkiye için, Türk milleti için çalışılmaktan başka düşüncesi olmayan bir gazetenin elemanlarını beklemektedir.”
Tercüman gazetesi binasının yıkılması sosyal medyada da konuşulan konulardan biri olurken, bazı paylaşımlar şöyleydi:
– Muharrem M: “Bazı binalar, güzel-çirkin olsun, şehrin hafızasıdır. Tercüman binası da böyledir.”
– Can S. Arat: “Çok yazık olmuş. Fırsat kaçmış adeta, modern müze başta olmak üzere herhangi bir şeye dönüştürülüp kullanılabilirdi. Mimarları hâlâ hayattaysa üzüldüm onlar için.”
– Burhan Akgün: “Uzun zamandır çirkin reklam tabelaları ile görünmez olmuştu, şimdi tamamen yok edildi.”
-Hakan Akdağ: “Minibüslerin Tercüman’da indirdiği dönemi hatırlıyorum. Kendi gitti, adı kaldı yadigâr.”
