Otobüse öncelik veren yol projesi gündemde…
Megakent İstanbul’da trafik yoğunluğu her geçen gün artarken, vatandaşların toplu taşıma kullanımını artırmak amacıyla yeni bir proje gündemde. Kent genelinde toplu ulaşımı hızlandıracak 120 kilometrelik otobüs öncelikli yol planlaması masaya yatırıldı.
Projede, lastik tekerlekli toplu ulaşımda bekleme ve seyahat sürelerini azaltmak ile yolculuk kalitesini artırmak hedefleniyor. Bu kapsamda 80 kilometrelik bir güzergah belirlenmiş olup, ilk pilot uygulamanın bu yıl hayata geçirilmesi planlanıyor.
İstanbul Ticaret Üniversitesi Ulaştırma Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, söz konusu planın 5-6 yıl öncesinden gerekli altyapısının hazır olduğunu belirtti. Eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş döneminde otobüs öncelikli yollarla ilgili çalışmalar ve UKOME kararlarının alındığını ifade etti.
Ilıcalı, İstanbul’da trafik yoğunluğunun her geçen gün kötüleştiğini, okul tatilinde dahi yoğunluğun hissedildiğini, okullar açıldığında ise trafiğin neredeyse durma noktasına geleceğini söyledi. Ticari hızın 10 km/saatin altına düştüğünü, yaya hızının ise 5 km/saat olduğunu dile getirdi.
“Yollardaki araçların yüzde 85’i otomobillerden oluşuyor. Otobüsler, minibüsler ve ticari taksiler aynı yollardan geçtiği için trafik tıkanıyor. Çözüm olarak yol kapasitelerinin toplu taşımaya öncelik verecek şekilde kullanılması, otobüs öncelikli şeritlerin oluşturulması gerekiyor,” diye ekledi.
40 yılı aşkın deneyimiyle belediyeye sundukları bir sunuma da değinen Ilıcalı, “İstanbul’da UKOME kararıyla otobüs şeridi uygulamasına uygun bazı yollar var. Ayrıca bisiklet yolu uygulaması ve yol kenarı parklar yapılabilir. Bu yöntemler dünyada da kullanılıyor. Los Angeles’ta gözlemledim; orada otobüsler 30 km/saat hızla ilerliyor. İstanbul’da ise hız ortalaması 10 km/saat civarında. Bu sistem toplu ulaşımı cazip kılarak bireysel araç kullanımını azaltabilir ve trafiği rahatlatır,” dedi.
Projeye başlanmazsa trafikteki sıkışıklığın daha da kötüleşeceğini vurgulayan Ilıcalı, Kadir Topbaş döneminde hazırlanan master planda İstanbul’un 1200 kilometre raylı sistem ihtiyacının tespit edildiğini ve metro projelerinin hızlandırılması gerektiğini belirtti.
Metrobüsün İstanbul ulaşımında önemli rolü olduğunu kaydeden Ilıcalı, “9 milyon yolcudan 1 milyonu metrobüs kullanıyor. Ancak artık kapasitesinin çok üzerinde ve konfor ile güvenlik sorunları var,” dedi. ASELSAN iş birliğiyle metrobüsün kısmi otonom hale getirilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü, bu sistemin sürücüyü uyarmanın ötesinde gerektiğinde fren yapabildiğini söyledi.
Beyoğlu’nda yaşanan zincirleme kazada şoförün kontrolünü kaybettiğini hatırlatan Ilıcalı, “Teknoloji ile toplu ulaşımın güvenliğini artırmak ve otobüs öncelikli yolları hayata geçirmek çok önemli,” ifadelerini kullandı.
İBB’nin 2024 verilerine göre sürücülerin ortalama trafik sıkışıklığından 105 saat etkilendiğini, önlem alınmazsa bu sürenin artacağını belirten Ilıcalı, “Yol üzerindeki araç sayısı artarken yol kapasitesi sabit kalıyor. Otobüs tercihli yolların diğer sistemlerle entegre edilerek hızlıca uygulanması İstanbul’da yaşayanlar ve şehre gelenler için büyük kolaylık sağlayacaktır,” dedi.
Tercihli otobüs yolunda bir şeridin otobüse ayrıldığını, diğer şeritlerin ise diğer araçlar için kullanıldığını belirten Ilıcalı, “Bu yol sayesinde otobüslerin hızı üç kat artıyor. İstanbul’da metrobüsün hızı en az 30 km/saat iken yanındaki araçlar 10 km/saatin altına düşüyor. Bu durumda vatandaş tercihini daha hızlı ve konforlu olan otobüsten yana kullanacak,” diye konuştu.
Ilıcalı, birim zamanda en fazla aracı değil yolcuyu geçirmek gerektiğini, bu yüzden projenin hem Avrupa hem de ABD’de birçok şehirde başarıyla uygulandığını söyledi. İki şeritli yollarda otobüs öncelikli yolun rahatlıkla uygulanabileceğini, üç şeritli yollarda ise daha kolay planlanabileceğini aktardı.
İstanbul’un her yerinde uygulanabilir olduğunu vurgulayan Ilıcalı, örnek olarak İmrahor Caddesi ve Beşiktaş Ayazağa’yı gösterdi. “İyi planlama, talep analizi, yol geometrisi ve elektronik denetim sistemleriyle uygulama başarılı olur. İhlal edenler EDS kameralarıyla anında tespit edilir,” dedi.
