Devlet destekli kentsel dönüşüm şartları nelerdir?
İstanbul’da gerçekleşen son deprem, kentsel dönüşümün önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Özellikle riskli binaların yenilenmesi amacıyla devletin sağladığı maddi destekler gündemdeki en önemli konulardan biri haline geldi. Peki, İstanbul’daki kentsel dönüşüm projelerinden nasıl yararlanılabilir? Devlet desteğinden kimler faydalanabilir ve bu desteklerin miktarı ne kadar?
KİMLER BU DESTEKTEN YARARLANABİLİR?
İstanbul’un 39 ilçesinde ikamet eden vatandaşlar, riskli yapıdaki evlerini dönüştürmek için devletin sunduğu desteklerden yararlanabilir. Başvuru için belirli bir son tarih bulunmamaktadır; ancak sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için birkaç adımın takip edilmesi gerekmektedir.
İlk adımda, ev sahiplerinin kendi aralarında anlaşarak, lisanslı bir kurum aracılığıyla binalarına riskli yapı raporu aldırmaları gerekir. Bu raporun ardından, kat irtifakı kurulup belediyeye başvurulur ve hak sahipliği belirlenmesi yapılır.
Başvurunun ardından, Bakanlık tarafından belirlenen tarihlerde hibe ve kredi sözleşmeleri imzalanır. Kampanyanın tek şartı, yeni binanın (otopark ve sığınak hariç) eski binaya göre %50’den fazla büyümemesi gerektiğidir. Bu kısıtlama, ticari amaçlı büyük projelerin kampanyaya dahil olmasını engellemektedir.
DEVLET DESTEĞİ NE KADAR?
Kentsel dönüşüm sürecinde hem hibe hem de kredi desteği sunulmaktadır. İstanbul’daki bir konut için sağlanan toplam destek, 1 milyon 875 bin TL’ye kadar çıkabilmektedir. Bu miktarın 875 bin TL’si hibe olarak verilirken, kalan tutar kredi desteği olarak sağlanmaktadır. Ayrıca, taşınma yardımı olarak 125 bin TL daha verilmektedir. İş yerleri için sağlanan destek ise 1 milyon TL’ye kadar ulaşabilir, burada da hibe ve kredi tutarları 437 bin 500 TL olarak belirlenmiştir.
ÖDEMELER NASIL YAPILIYOR?
Devletin sağladığı maddi destekler, hak sahipleri adına yüklenici firmaya aktarılmaktadır. Yani, vatandaşlar doğrudan para almazlar. Ödemeler ise inşaat sürecine paralel olarak kademeli olarak yapılır. İlk ödeme, işin başlangıcında %30 olarak yapılırken, taşıyıcı sistem tamamlandığında bir %30 daha, sıva aşamasında %30 ve yapı kullanım izni alındığında ise kalan %10 ödeme yapılmaktadır. Taşınma yardımı, ev sahibi ya da kiracıya göre değişir. Eğer kiracı varsa, taşınma yardımı ona verilir; kiracı yoksa ev sahibi bu yardımı alır. Ancak, kiracının taşınma yardımı alması durumunda kira desteği alınamaz; sadece birini seçmek mümkündür.
KREDİLERİN GERİ ÖDEME SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
Devlet tarafından sağlanan hibe, geri ödemesiz bir destek olup yalnızca bir defaya mahsustur. Kredi desteği ise geri ödemeli olup, ödemeler iki yıl sonra başlar. Bu süre, vatandaşın yeni evine taşındığı dönemi kapsar. Krediler, 10 yıl vadeli olarak verilmekte olup, ilk yıl faizsizdir. Sonraki yıllarda ise kredilere, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜFE) oranının yarısı kadar bir artış uygulanır.
TOKİ VE EMLAK KONUT SÜRECE DAHİL OLUYOR MU?
Bireysel bazdaki bina dönüşüm projelerinde, vatandaşlar kendi müteahhitlerini seçebilmektedir. Ancak daha büyük, ada bazlı dönüşüm projelerinde, tüm hak sahiplerinin onayı alındığında, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, TOKİ ve Emlak Konut devreye girer. Bu durumda, devletin sağladığı hibe doğrudan inşaat maliyetinden düşülür ve geri kalan borç, uzun vadeli taksitler halinde ödenebilir.
Bu süreç, İstanbul’daki riskli yapıları güvenli hale getirmek için büyük bir adım olup, vatandaşlar için önemli fırsatlar sunmaktadır. Kentsel dönüşüm projeleri, hem güvenliği artırmak hem de daha modern yaşam alanları yaratmak adına önemli bir yer tutmaktadır.
