Ekim gökyüzünde iki ayrı şölen: Draconid ve Orionid meteor yağmurları ne zaman?
Sonbaharın uzun geceleri, gökyüzünde meteor izlemek isteyenler için önemli fırsatlar sunacak. Ekim ayında iki farklı meteor yağmuru maksimum etkinlik dönemine ulaşacak.
Ayın ilk gökyüzü olayı olan Draconidler, 8 Ekim’i 9 Ekim’e bağlayan gece en yoğun seviyesine çıkacak. Ayın ikinci yarısında ise bu kez Halley Kuyruklu Yıldızı’nın geride bıraktığı parçacıkların oluşturduğu Orionidler sahneye çıkacak. Orionid meteor yağmurunun zirvesi 21 Ekim gecesi ile 22 Ekim sabahı arasında yaşanacak.
Her iki meteor yağmuru da Türkiye’den gözlemlenebilecek. Ancak daha fazla meteor görebilmek için şehir ışıklarından uzak, açık ve karanlık alanların seçilmesi önem taşıyor.
Draconid meteor yağmuru 8 Ekim gecesi zirvede
Draconidler, 6-10 Ekim tarihleri arasında aktif olacak. Meteor yağmurunun en yoğun dönemi ise 8 Ekim’i 9 Ekim’e bağlayan gece yaşanacak.
Adını Ejderha anlamına gelen Draco Takımyıldızı’ndan alan Draconidlerin kaynağı 21P/Giacobini-Zinner Kuyruklu Yıldızı olarak biliniyor.
Yaklaşık 2 kilometre çapındaki kuyruklu yıldız, Güneş çevresindeki yörüngesinde ilerlerken arkasında toz ve çeşitli parçacıklardan oluşan bir iz bırakıyor. Dünya’nın bu parçacıkların bulunduğu bölgeden geçmesi sırasında parçacıklar atmosfere yüksek hızla giriyor ve sürtünmenin etkisiyle ışık saçıyor.
Gökyüzünde kısa süreli görülen bu ışık çizgileri, günlük dilde “yıldız kayması” olarak adlandırılan görüntüyü oluşturuyor.
Orionidler için kritik tarih: 21 Ekim
Ekim ayının ikinci meteor yağmuru ise Orionidler olacak. 2 Ekim-7 Kasım tarihleri arasında etkinliğini sürdürecek meteor yağmurunun en yoğun dönemi 21 Ekim gecesi ile 22 Ekim sabahı arasında gerçekleşecek.
Orionidler, gökyüzünde meteorların geliyor gibi göründüğü bölge olan Orion (Avcı) Takımyıldızı nedeniyle bu ismi taşıyor.
Bu meteor yağmurunun kaynağı ise Halley Kuyruklu Yıldızı. Halley’nin Güneş etrafındaki geçişleri sırasında bıraktığı parçacıklar Dünya’nın yörüngesiyle kesiştiğinde atmosfere girerek meteor görüntülerini meydana getiriyor.
Türkiye’de meteor yağmurları saat kaçta izlenecek?
Özellikle Orionid meteor yağmurunu gözlemlemek isteyenlerin gecenin ilerleyen saatlerini tercih etmesi gerekiyor. 03.00-06.00 saatleri arasındaki dönem meteor gözlemi açısından daha elverişli olurken, 04.00-05.30 aralığı öne çıkıyor.
Meteorları gözlemlemek için teleskop şart değil. Çıplak gözle ve mümkün olduğunca geniş bir gökyüzü alanına bakarak gözlem yapılabilir.
Bununla birlikte Ay’ın parlaklığı da gözlem koşullarını etkileyebiliyor. Gökyüzünün daha aydınlık olduğu dönemlerde özellikle sönük meteorların fark edilmesi zorlaşabiliyor.
Meteor yağmurlarını izlemek için en uygun yerler
Şehirlerdeki yapay ışıklar, meteorların oluşturduğu daha sönük ışık izlerinin görülmesini güçleştiriyor. Bu nedenle gözlem için ışık kirliliğinin düşük olduğu kırsal ve yüksek bölgeler tercih edilmeli.
Gökyüzü gözlemi için;
– şehir dışındaki kırsal alanlar,
– yaylalar ve yüksek rakımlı bölgeler,
– yapay ışıklardan uzak sahiller,
– geniş görüş alanına sahip açık noktalar,
– milli parklar ve doğal alanlar
daha uygun seçenekler arasında bulunuyor.
Türkiye’de Kapadokya, Kaz Dağları, Antalya’nın ışık kirliliğinden uzak sahil kesimleri, Karadeniz yaylaları ve Muğla çevresi gökyüzü gözlemi açısından elverişli bölgeler arasında sayılabilir.
İstanbul’da gözlem yapmak isteyenler ise şehir merkezine göre daha karanlık alanlara yönelerek Ağva, Şile, Polonezköy ve Silivri çevresini değerlendirebilir. Ancak gözlem kalitesinde belirleyici olan yalnızca bölgenin adı değil, seçilen noktadaki ışık kirliliğinin seviyesi olacak. Aynı ilçe içerisinde bile şehir merkezinden uzaklaşıldıkça gökyüzünün görünürlüğü değişebiliyor.
Draconid ve Orionid meteor yağmurları nasıl ayrılıyor?
İki meteor yağmurunun ortak özelliği, Dünya’nın kuyruklu yıldızların geride bıraktığı parçacıkların bulunduğu bölgelerden geçmesi. Ancak meteor yağmurlarının kaynakları, aktif oldukları tarihler ve gökyüzündeki radyant bölgeleri birbirinden farklı.
Draconidler 21P/Giacobini-Zinner Kuyruklu Yıldızı ile ilişkilendirilirken, Orionidlerin kaynağını Halley Kuyruklu Yıldızı’nın bıraktığı parçacıklar oluşturuyor. Ekim ayındaki bu iki ayrı gökyüzü olayı, uygun hava ve gözlem koşulları oluştuğunda Türkiye’den çıplak gözle takip edilebilecek.
