COP31 müzakerelerinde fosil yakıt tartışması aşılamadı.
Birleşmiş Milletler’in iklim konferansı COP31’de, 20 Kasım’da sona ermesi planlanan görüşmelerde ülkeler ortak bir karar metni üzerinde uzlaşamadı. İki haftadır devam eden müzakerelerde özellikle fosil yakıtlardan uzaklaşma ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak iklim finansmanı konuları öne çıktı. COP31 Başkanı Murat Kurum, genel kurulda yaptığı açıklamada, “Bitiş çizgisine yakınız ama daha oraya ulaşamadık” dedi.
İkinci taslakta fosil yakıtlara yer verilmemesi tepki çekti
Türkiye ve Avustralya’nın COP31 eş başkanlığında 19 Kasım’da yayımlanan ikinci karar taslağında fosil yakıtlardan çıkış konusunun tamamen çıkarılması eleştirilere neden oldu. Taslakta karbon yakalama ve depolama teknolojilerine yer verilmesi de tepki topladı.
Avrupa Birliği, metindeki değişikliğin konferansın “bir fosil zirvesine” dönüşmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. Fransa ve Panama’nın öncülüğünde Belçika, Fildişi Sahili, Finlandiya, Yunanistan, Guatemala ve İspanya’nın da aralarında bulunduğu ülkeler daha güçlü iklim eylemi çağrısı yaptı.
Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda açık bir taahhüt ve iklim finansmanı gibi öncelikleri içermeyen nihai bildiriyi desteklemeyeceklerini söyledi.
COP31’in Müzakereler Başkanı Chris Bowen ise fosil yakıtların taslaktan çıkarılmasına ilişkin soruya, “Fosil yakıtlardan uzaklaşma yönündeki çalışmaların devam edebileceğine ve edeceğine inanıyorum” yanıtını verdi. Bowen, bu konunun nihai metne nasıl yansıtılacağının ülkelerle yapılacak görüşmelerde ele alınacağını belirtti.
İklim finansmanı tartışmaları sürüyor
Hafta başında yayımlanan ilk karar taslağında 120 milyar dolarlık iklim finansmanı hedefi yer alırken bu bölüm ikinci taslaktan çıkarıldı. Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamasını kolaylaştıracak finansmanın artırılmasına yönelik süreç ise yeni metinde korundu. Ancak ülkeler, bu konuda yeni siyasi taahhütler verilmesini talep ediyor.
Gana Çevre Bakanı ve Afrikalı müzakereciler grubunun başkanı Zanetor Agyeman Rawlings, gelişmiş ülkelerin insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin yükünü en ağır şekilde yaşayan halklar adına haklarını talep ettiklerini belirterek, “Buraya dilenmeye gelmedik” dedi.
İklim aktivistleri ve çevre örgütleri de müzakerelere yönelik eleştirilerini dile getirdi. Powershift Africa’dan Mohamed Adow, COP31’i şimdiye kadarki en kötü iklim zirvesi olarak nitelendirdi.
Aralarında 350.org, İklim Ağı, Greenpeace International ve WWF’nin bulunduğu 100 sivil toplum kuruluşu da COP31 eş başkanlarına gönderdikleri mektupta, konferansın bugüne kadarki en hayal kırıklığı yaratan zirvelerden biri olmaması için müzakerelerde ilerleme sağlanması gerektiğini vurguladı. Mektupta, gelişmiş ülkelerin yeni finansman taahhüdü sunmadan görüşmelerde ilerlemeyi engellediği savunuldu.
Genel kurul öncesinde sivil toplum temsilcileri, ağızlarını “Eyleme geç” yazılı bantlarla kapatarak sessiz protesto düzenledi.
Üçüncü karar taslağı bekleniyor
COP31 başkanlığının, uzlaşma sağlanması amacıyla üçüncü bir örtü karar taslağı yayımlaması bekleniyor. Akşam geç saatlere kadar devam eden genel kurulda Murat Kurum, tarafların anlaşmaya yaklaştığını ancak henüz sonuca ulaşamadıklarını ifade etti.
Fosil yakıtlardan çıkış ve iklim finansmanı başlıklarında yaşanan anlaşmazlıkların, nihai metnin şekillenmesinde belirleyici olması bekleniyor.
Enerji krizine rağmen yenilenebilir enerji büyüyor
COP31, ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve küresel enerji piyasalarında yaşanan aksamaların gölgesinde gerçekleştiriliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre yaşanan enerji şoku piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açsa da geçmişteki krizlerin aksine fosil yakıtlara talebi artırmadı. Ajans, mevcut gelişmelerin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırabileceğine dikkat çekiyor.
19 Kasım’da yayımlanan yıllık raporda, yenilenebilir enerjinin büyümesinin artık yalnızca iklim politikalarına bağlı olmadığı belirtildi. Düşen maliyetler, enerji güvenliği, fosil yakıt ithalatını azaltma hedefi ve elektriğe yönelik artan talep de bu büyümeyi destekleyen unsurlar arasında gösterildi.
Ajans, yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payının mevcut yüzde 33 seviyesinden 2035’e kadar yüzde 45-50 aralığına yükselmesini öngörüyor.














