Çerçeve yasa teklifi TBMM’de…
İktidarın “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin ise “Barış ve Demokratik Toplum” olarak tanımladığı sürecin hukuki altyapısını oluşturmayı amaçlayan “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
Teklifin genel gerekçesinde, düzenlemenin süreç kapsamında yapılacak hukuki değişikliklerin ilk adımını oluşturduğu belirtilirken, bunun genel af niteliği taşımadığı, yalnızca belirli şartlara bağlı ve sınırlı bir ceza ile infaz hukuku düzenlemesi olduğu vurgulandı.
İşte teklifin öne çıkan düzenlemeleri:
Hangi suçları kapsıyor?
Teklif; PKK/KCK’yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ile örgüt faaliyetleri kapsamında işlendiği belirtilen suçları kapsıyor. Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki bazı suçlar da düzenleme içinde yer alıyor.
Yasa hemen uygulanacak mı?
Kanun Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Ancak hükümlerinin uygulanabilmesi için PKK/KCK ve bağlantılı yapıların faaliyetlerine son verdiğinin, silah ve mühimmatın tamamen teslim edildiğinin güvenlik birimlerince tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanması gerekecek.
Bu şart yerine getirilmeden soruşturmaların ertelenmesi veya infazların durdurulması mümkün olmayacak.
Hangi suçlar kapsam dışında bırakıldı?
Teklife göre örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenmiş ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar düzenlemenin dışında tutuluyor.
Örgüt yöneticileri için nasıl bir düzenleme öngörülüyor?
Teklifte Abdullah Öcalan’ın ismine doğrudan yer verilmiyor. Ancak kapsam dışı bırakılan suçlar nedeniyle, eski Türk Ceza Kanunu döneminde müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezası alan örgüt yöneticilerinin düzenlemeden yararlanamayacağı değerlendiriliyor.
Selahattin Demirtaş yararlanabilecek mi?
Teklif, kasten öldürme suçu dışındaki örgüt suçlarını kapsadığı için, eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın gerekli şartların oluşması halinde düzenlemeden yararlanabilmesinin önü açılıyor.
Bunun için MGK kararının yayımlanması, başvuru yapılması ve kanunda belirtilen diğer koşulların yerine getirilmesi gerekiyor.
Süreci kim takip edecek?
Teklif kapsamında Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında; adalet, dışişleri, içişleri ve milli savunma bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ile MGK Genel Sekreteri’nden oluşan sekiz üyeli Takip ve Koordinasyon Kurulu kurulacak.
Ayrıca TBMM bünyesinde 17 üyeli bir İzleme Komisyonu oluşturulacak.
Siyasi yasaklar nasıl kaldırılacak?
Mahkumiyetlerden kaynaklanan siyasi yasakların ve kamu görevine girme gibi hak yoksunluklarının kaldırılması için kurulun ilgili mahkemeye başvurması gerekecek.
Beş yıllık infaz ertelemesi verilenlerde iki yıl, on yıllık infaz ertelemesi verilenlerde ise üç yıl geçmesi şartı aranacak. Nihai kararı ise mahkemeler verecek.
Eski olaylarla ilgili yeni soruşturma açılabilecek mi?
MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından önce işlendiği iddia edilen ve yasa kapsamına giren suçlarla ilgili sonradan soruşturma açılması, Takip ve Koordinasyon Kurulu’nun iznine bağlı olacak.
Başvuru şartı var mı?
Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından altı ay içindeCumhuriyet başsavcılıklarına veya kurulun belirleyeceği kurumlara yazılı başvuru yapması gerekecek.
Hangi soruşturmalar ertelenecek?
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası öngören suçlara ilişkin soruşturma ve davalar 5 yıl, daha ağır cezaları gerektiren suçlara ilişkin süreçler ise 10 yıl süreyle ertelenecek.
Tutuklu dosyalarında ne olacak?
Erteleme kapsamındaki dosyalarda tutukluluk ve adli kontrol tedbirleri yeniden değerlendirilebilecek. İstinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar ise yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilebilecek.
Erteleme süresince zamanaşımı işlemeyecek, dosyalar ve deliller korunacak.
Erteleme süresinde yeni suç işlenirse ne olacak?
Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işlendiğinin tespit edilmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve yargılama kaldığı yerden devam edecek.
Yeni bir suç işlenmemesi durumunda ise soruşturmalarda kovuşturmaya yer olmadığına, davalarda düşme kararı verilmesi; infazı ertelenen cezaların ise infaz edilmiş sayılması öngörülüyor.
Teslim edilen silahlar nasıl değerlendirilecek?
Teslim edilen veya beyan edilen silah, mühimmat, patlayıcı ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar İçişleri ile Milli Savunma Bakanlıkları tarafından belirlenecek.
Kamu görevlilerine hukuki koruma sağlanacak
Teklifte, kanun kapsamındaki görevleri yerine getiren kamu görevlilerinin bu faaliyetleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluk taşımayacağı hüküm altına alınıyor. Bu düzenleme, sürecin uygulanmasında görev alan kamu personeline yasal güvence sağlamayı amaçlıyor.