Vergi denetimlerinde dikkat çeken sonuç: 354,2 milyar liralık matrah farkı belirlendi.
Vergi Denetim Kurulu (VDK), 2026’nın ocak-haziran döneminde vergi kayıplarının önlenmesine yönelik denetimlerini sürdürdü. Vergi incelemelerinin yanı sıra izaha davet, teftiş, gözetim ve rehberlik uygulamalarının da kullanıldığı çalışmalar sonucunda 354,2 milyar liralık matrah farkı ve azaltılan zarar tespit edildi.
Geçen yılın ilk 6 ayında 225,5 milyar lira olan söz konusu toplam, bu yıl aynı dönemde yaklaşık yüzde 57 yükseldi. Artışta, mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunu artırmayı hedefleyen uygulamaların da etkili olduğu belirtildi.
Vergi incelemelerinde matrah farkı yüzde 96,65 arttı
Vergi müfettişlerinin yılın ilk yarısında yaptığı incelemelerde 265,2 milyar liralık matrah farkı ortaya çıkarıldı. Bu rakam, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 96,65’lik artış anlamına geliyor.
Denetimlerde tarhı önerilen vergi miktarı yüzde 89,35, önerilen ceza tutarı ise yüzde 79,92 yükseldi. Vergi ve ceza olarak tarhı önerilen toplam tutar 186,6 milyar lirayı geçti.
Ocak-haziran döneminde 33 bin 455 mükellef incelemeye tabi tutulurken, bu çalışmaların sonucunda 101 bin 301 rapor hazırlandı.
İzaha davet uygulamasıyla 35,4 milyar liralık matrah artışı
VDK’nin kullandığı yöntemlerden biri olan izaha davet kapsamında, mükelleflere doğrudan vergi incelemesine başlanmadan önce riskli görülen işlemleri hakkında açıklama yapma ve beyannamelerini gözden geçirme fırsatı sunuldu.
Bu süreçte mükelleflerin beyan ettiği vergi matrahı 35,4 milyar lira artırıldı. Artırılan vergi tutarı ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,41 yükselerek 3,05 milyar liraya çıktı.
Matrah artışı geçen yıla göre yüzde 16,24 gerilerken, ödenmesi önerilen vergi miktarındaki çift haneli yükseliş dikkat çekti.
VDK’nin 2026 teftiş programında da matrah farkı ve azaltılan zarar toplamı 8,03 milyar lira olarak hesaplandı. Bu çalışmalar sonucunda tarh edilen vergi tutarı 886,1 milyon liraya ulaştı. İzaha davet ve teftiş faaliyetleri birlikte değerlendirildiğinde toplam 43,4 milyar liralık matrah artışı meydana geldi.
Beyannameler ve stoklar da mercek altında
Vergi denetimindeki yeni uygulamalar kapsamında mükelleflerin riskli işlemlerini inceleme başlamadan önce fark etmeleri ve gönüllü olarak düzeltmeleri hedefleniyor.
Nisan ayında başlatılan beyanname gözetimi kapsamında 36 bin 15 mükellefe bilgilendirme yazısı gönderildi. Çalışmaların ardından mükellefler matrahlarını 21,8 milyar lira yükseltirken, beyan edilen zarar toplamı 23,3 milyar lira azaltıldı.
Risk analiz biriminin çalışmaları sonucunda bazı mükelleflerin brüt satış tutarlarında toplam 120,9 milyar liralık artış tespit edildi.
Mart ayında devreye alınan stok gözetim programında ise 301 mükellefe yazı gönderildi. Program kapsamında toplam 540 milyon liralık matrah artışı gerçekleşti.
KURGAN kapsamında faturalar da incelendi
Kuruluş Gözetimli Analiz Programı-2 (KURGAN) çerçevesinde 227 mükellef üzerinde fiili tespit yapılırken, 1847 mükelleften bilgi talep edildi.
Yürütülen çalışmalar sonucunda mükelleflerin kayıtlarından toplam 795,6 milyon liralık faturanın çıkarılması sağlandı.
Gözetim programlarıyla vergi risklerinin daha erken aşamada tespit edilmesi ve mükelleflerin herhangi bir inceleme sürecine kalmadan beyannamelerini düzeltmeleri amaçlanıyor.
36 ilde yüzlerce işletmede saha denetimi
Vergi müfettişleri, masa başı kontrollerin yanı sıra işletmelerin gerçek durumunu ortaya koymak amacıyla fiili envanter çalışmalarına da ağırlık verdi.
Lüks restoran ve eğlence işletmelerinden temel gıda, pırlanta, tıbbi cihaz, lastik, motosiklet, elektrikli bisiklet, tekstil ve tütün sektörlerine kadar çok sayıda alanda yerinde tespit gerçekleştirildi.
Kimyasal gübre, zirai ilaç, ambalajlı içme suyu ve polietilen gibi sektörlerin de dahil edildiği saha çalışmaları kapsamında 36 ilde 761 farklı adrese gidildi.
Denetimlerde işletmelerin mevcut stokları ve fiili faaliyetleri yerinde kontrol edilirken, elde edilen verilerin risk analizlerinde kullanılacağı bildirildi.
Şimşek: Gönüllü uyum ve önleyici uygulamalar güçlendiriliyor
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi denetimlerinde kapsamlı bir dönüşüm programı yürüttüklerini belirtti.
Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin risk analizine dayalı incelemelerin yanı sıra izaha davet ve gözetim uygulamalarıyla sürdürüldüğünü ifade etti. Vergi mükelleflerinin gönüllü uyumunu artırmaya odaklandıklarını belirten Şimşek, rehberlik ve önleyici mekanizmaların daha fazla öne çıkarıldığı bir yaklaşım benimsediklerini söyledi.
Bakan Şimşek, elde edilen sonuçların risk temelli denetim modelinin ve mevcut denetim kapasitesinin etkinliğini gösterdiğini değerlendirdi.