Yüzde 40 ve üzeri ortopedik engellilere ÖTV muafiyetli araç hakkı…
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, engelli bireylerin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetiyle araç alımına ilişkin yeni düzenlemeyi kabul etti. Perşembe günü kabul edilen değişiklikle, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engellilik oranı yüzde 40 ve üzerinde olan bireyler de belirli koşulları sağlamaları halinde ÖTV’siz araç satın alma hakkından yararlanabilecek.
TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” kapsamında üç madde daha kabul edilirken, kanuna yeni bir madde eklendi.
Düzenlemeyle birlikte Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda değişikliğe gidildi. Buna göre engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan ve ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen bireyler, kanun kapsamındaki taşıtları ilk alımda 10 yılda bir kez olmak üzere ÖTV muafiyetiyle satın alabilecek.
Yeni düzenleme, özellikle ortopedik engeli bulunmasına rağmen ehliyet alamadığı için mevcut uygulamadan yararlanamayan kişileri de kapsayacak şekilde muafiyet kapsamını genişletiyor.
Türkiye’de mevcut uygulamada engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olan bireyler, belirlenen fiyat sınırları dahilinde ÖTV ödemeden araç satın alabiliyor. Engel oranı yüzde 90’ın altında olan kişiler için ise araçta engeline uygun özel tertibat bulunması şartı aranıyordu. Yeni düzenlemeyle, ortopedik engeli nedeniyle ehliyet alamayan yüzde 40 ve üzeri engelli bireyler de muafiyet kapsamına dahil edildi.
Fiyat sınırı uygulanacak
ÖTV ve MTV muafiyeti kapsamında alınabilecek araçlara ilişkin mali sınır da geçerliliğini koruyor. Buna göre 1 Ocak 2026 itibarıyla, bu kapsamda satın alınacak otomobillerin motor hacmine bakılmaksızın vergiler dahil satış bedelinin 2 milyon 873 bin 900 liranın altında olması gerekiyor.
Düzenleme kapsamında alınan araçların belirli bir süre boyunca satılamaması da mevcut uygulamada olduğu gibi devam edecek. Bu süre dolmadan satış yapılması halinde muafiyet kapsamında ödenmeyen ÖTV’nin tahsil edilmesi söz konusu olabilecek.
Yüzde 40 yerlilik şartı
Yeni düzenlemeyle birlikte ÖTV’siz araç alımlarında aracın en az yüzde 40 yerlilik oranına sahip olması şartı da aranacak.
Fiyat sınırı ve yerlilik şartı nedeniyle ÖTV muafiyeti kapsamında alınabilecek model sayısının belirli araçlarla sınırlı kalması bekleniyor. Türkiye’de montajı yapılan bazı markaların ekonomik modelleri ile yerli otomobil Togg bu araçlar arasında yer alabilecek.
Emeklilere ÖTV’siz araç düzenlemesi iddiaları
Öte yandan bazı haberlerde emeklilere yönelik ÖTV’siz araç düzenlemesinin yasalaştığı öne sürülse de, söz konusu teklif henüz TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmiş değil.
Teklif, Kamil Durmaz tarafından 27 Şubat’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için önce Genel Kurul’da kabul edilmesi, ardından Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Teklif kabul edilse bile düzenlemenin tüm emeklileri kapsaması öngörülmüyor. Metne göre uygulamanın, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamındaki esnaf ve sanatkârlar ile Bağ-Kur kapsamında yaşlılık aylığı alanlarla sınırlı olması planlanıyor.
Teklifte öngörülen şartlar
Teklifin kabul edilmesi halinde söz konusu hakkın emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde ve bir defaya mahsus kullanılabilmesi öngörülüyor.
Alınacak aracın binek otomobil olması, ticari araçların ise kapsam dışında bırakılması planlanıyor. Ayrıca ÖTV’siz alınan aracın satın alma tarihinden itibaren beş yıl boyunca satılamaması veya devredilememesi şartı da yer alıyor. Bu süre dolmadan aracın elden çıkarılması halinde ödenmeyen ÖTV’nin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi gündeme gelebilecek.
Teklif ayrıca deprem, sel, kaza veya yangın gibi nedenlerle aracın kullanılamaz hale gelmesi durumunda hak sahiplerine yeniden araç alma imkânı tanınmasını da içeriyor.
Söz konusu teklif şu anda TBMM’de üç komisyonda görüşülmeyi bekliyor. Esas komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonu’na sevk edilen teklif, ayrıca Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu ile Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda bulunuyor.
Önceki uygulamada şartlar
ÖTV’siz araç alımında önceki uygulama daha dar bir çerçeveye dayanıyordu.
Gelir İdaresi Başkanlığı rehberine göre, engellilik oranı yüzde 90 ve üzeri olan kişiler belirlenen parasal sınır içindeki araçları ÖTV istisnasıyla satın alabiliyordu. Engel oranı yüzde 90’ın altında olan kişiler için ise istisna, kişinin engeline uygun hareket ettirici özel tertibatlı araç alması ve buna ilişkin sağlık kurulu raporunun bulunması şartına bağlıydı.
Son dönemde yapılan değişikliklerle birlikte istisnadan yararlanma süresi 5 yıldan 10 yıla çıkarılırken, araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı da getirildi. Ayrıca yeni sistemde motor silindir hacmi kriteri büyük ölçüde geri planda bırakılırken, araçların vergiler dahil satış bedeli ve yerlilik oranı daha belirleyici hale geldi.