HGS icraları için özel otoyol işletmeleriyle çözüm aranıyor.
Özel işletmeler tarafından işletilen köprü ve otoyollarda Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) tahsilatlarının yapılamaması, vatandaşların yüksek tutarlı borçlar ve icra takipleriyle karşılaşmasına neden oluyor. Geçiş ücretinden zamanında haberdar olmadığını belirten çok sayıda kişi, sosyal medya üzerinden şikâyetlerini dile getiriyor. Sorunun çözümü için Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ile özel otoyol işletmecilerinin görüşmelere başladığı öğrenildi.
Özel şirketlerin ceza kesme yetkisi bulunuyor
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün Hizmetleri Hakkında Kanun kapsamında, özel işletmeler tarafından işletilen otoyollardan ücret ödemeden geçen araç sahiplerine ceza uygulanabiliyor. İşletmeciler, geçiş ücretinin yanı sıra kanunda belirtilen cezayı da tahsil edebiliyor.
Ancak hukukçular, bu yetkinin sınırsız olmadığını belirtiyor. HGS geçiş ücretinin tahsil edilmediğini sonradan öğrenen vatandaşlar, borcun faiz, dosya masrafı ve avukatlık ücretleriyle binlerce liraya ulaşabildiğini ifade ediyor.
İhlalli geçiş cezalarında bildirim şartı
6001 sayılı Kanun kapsamında ihlalli geçişlerde kademeli ceza uygulanıyor. İlk 15 gün içinde geçiş ücreti ödenirse ceza alınmıyor. 16-45 gün arasında geçiş ücretinin bir katı tutarında ceza eklenirken 45 günden sonra geçiş ücretinin dört katına kadar ceza uygulanabiliyor.
Vatandaşın tebligata rağmen ödeme yapmaması halinde 60 günün sonunda dosya avukata gönderilebiliyor. Ancak kanuna göre cezanın dört katına çıkarılmasından en az 15 gün önce araç sahibine kısa mesaj, e-posta, ihbarname veya e-Devlet bildirimi gibi yöntemlerden en az biriyle bilgilendirme yapılması gerekiyor.
İcra takibine itiraz eden vatandaşlar, ihlalli geçişlerin kendilerine zamanında bildirilmediğini savunuyor. Hukukçular, bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin tahsilatın hukuka uygunluğuna itiraz için gerekçe oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Kanuni koşullar sağlanmadan ceza talep edildiğinin kanıtlanması halinde ödenen tutarın iadesi de istenebiliyor.
KGM ve özel işletmeler çözüm arıyor
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) kararıyla araçların geçiş bilgilerinin sorgulandığı uygulama kaldırılarak işlemler e-Devlet’e taşındı. Edinilen bilgilere göre, vatandaşların cezalardan zamanında haberdar olabilmesi için e-Devlet bildirimlerinin cep telefonu onayıyla etkinleştirilmesi öneriliyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da uygulamanın yeni bir alışkanlık ve geçiş süreci gerektirdiğini belirtmişti. KGM yetkilileri ile özel otoyol işletmecilerinin, tahsilat ve bilgilendirme sorunlarının çözümü için temaslarını sürdürdüğü bildirildi.
HGS borcu nereden sorgulanır?
Vatandaşlar, ihlalli geçiş ve HGS borçlarını farklı kanallar üzerinden kontrol edebiliyor:
- e-Devlet: HGS Hesap Bilgileri Sorgulama ekranından hesap ve geçiş detayları görüntülenebiliyor.
- KGM: Devlet yollarındaki ihlalli geçiş borçları, Geçiş İhlal Sorgulama sayfasından kontrol edilebiliyor.
- PTT ve HGS Müşteri Hizmetleri: Bakiye yükleme ve borç ödeme işlemleri yapılabiliyor.
- Bankalar: Mobil ve internet bankacılığı üzerinden sorgulama ve ödeme gerçekleştirilebiliyor.
- Özel otoyol işletmecileri: Yap-işlet-devret kapsamındaki geçişler, ilgili şirketlerin internet sitelerinden sorgulanabiliyor.
İcra takibine nasıl itiraz edilir?
Avukat Özlem Şen, HGS borçları nedeniyle başlatılan icra takiplerine karşı vatandaşların başvurabileceği hukuki yolları anlattı.
Şen’e göre, özel otoyol işletmecilerinin ilamsız icra takibinde ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra müdürlüğüne itiraz edilebiliyor. Süresi içinde yapılan itiraz takibi durduruyor. Bu sürenin kaçırılması halinde koşullara göre menfi tespit davası açılabiliyor. Borç cebri icra tehdidi altında ödenmişse ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde istirdat davasıyla geri istenebiliyor.
HGS hesabında yeterli bakiye bulunmasına rağmen sistemin tahsilat yapmaması durumunda da icra takibine itiraz edilebileceğini belirten Şen, borçlu olunmadığının tespiti veya haksız tahsil edilen tutarların iadesi için dava açılabileceğini ifade etti.
Yargıtay’ın HGS kararı
Avukat Şen, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2021/2035 Esas ve 2022/2057 Karar sayılı ilamına da dikkat çekti. Söz konusu kararda, HGS hesabında yeterli bakiye bulunmasına rağmen sistemin geçiş ücretini tahsil etmemesinden araç sahibinin sorumlu tutulamayacağının belirtildiğini aktardı.
Şen, otoyol işletmecilerine ceza tahsil etme yetkisi verilmesinin bu yetkinin sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmediğini vurguladı. Kanuni bilgilendirme yükümlülüklerine uyulmaması, sistem hatalarının vatandaşa yüklenmesi ve dayanağı bulunmayan faiz ya da masrafların talep edilmesinin hukuka aykırılık oluşturabileceğini kaydetti.
