Dezenflasyon nedir? Dezenflasyon olursa ne olur?
Son günlerde sıkça duyduğumuz kavramların başında dezenflasyon geliyor. Dezenflasyon, kavram olarak çok farklı olsa da deflasyon ile sıkça karıştırılıyor. Piyasalarda fiyatların düşeceğine dair bir algıya sebep olan dezenflasyon, aslında fiyatların azalmasını değil, fiyatlardaki artış hızının azalmasını ifade ediyor.
Dezenflasyon Ne Demek?
Dezenflasyon son zamanlarda ekonomi yönetiminde sıkça dile getiriliyor. Ülkemizde tesis edilmeye çalışılan dezenflasyon, fiyatların artış hızının kontrol altına alınması anlamına geliyor.
Enflasyonist ortamlarda, enflasyonun baskı altına alınması, fiyat istikrarını sağlamak için önemli bir adım olarak kabul ediliyor. Fiyatların hızlı bir şekilde arttığı yüksek enflasyon ortamından, fiyatlardaki artış hızının sınırlı olduğu normal veya düşük enflasyon dönemlerine geçiş için dezenflasyon sürecinden geçmek gerekiyor.
Bir başka deyişle, dezenflasyon, fiyatların azalmasını değil, fiyatların artış hızının azalmasını ifade etmek için kullanılıyor. İngilizce karşılığı disinflation olan dezenflasyonu TCMB sözlüğü şu şekilde ifade ediyor;
“Fiyat artış hızının azalması anlamına gelmektedir. Yüksek enflasyondan düşük enflasyona geçiş sırasında yaşanan düşen enflasyon sürecini ifade etmektedir.”
Dezenflasyon Ekonomiyi Nasıl Etkiler?
Dezenflasyon ekonomiye ve piyasaya farklı etkilerde bulunur. Yüksek enflasyon ortamında, ürünlerin fiyatları aşırı hızlı bir şekilde artış gösterir. Bu durum alım gücünü olumsuz yönde etkiler. Nakit para bulunduran kişilerin varlığı eriyeceğinden dolayı insanlar ihtiyaçlarını ertelemezler. Bu da piyasada talep fazlasına sebep olur.
Talebin artmasıyla beraber arz talebe yetişemiyorsa fiyatlar daha çok artar ve bu durum dezenflasyonun tesis edilmesi karşısında güçlüklere sebep olur. Bu durumun baskı altına alınması için mevduat sahibi insanların para harcamasının önüne geçilmeye ve acil ihtiyaç bulunmayan ürünlerin alınmasının para politikaları kullanılarak engellenmesine çalışılır.
Bunun için öncelikle halkın cebinde olmayan parayı harcaması engellenmeye çalışılır ve bu sebeple kredi ve kredi kartı faizleri yükseltilir. Kredi faizlerinin yükselmesi ile talep bir miktar azaltılmış olur. Nakit paranın harcanmasının önüne geçmek amacıyla da mevduat faizleri yükseltilir. Böylece tasarruf sahiplerinin parasını bankada saklaması ve faiz geliri elde ederek enflasyona karşı nakdi olarak korunması amaçlanır.
Bu durum ekonomide başka sorunlara da yol açar. Nakit akışının daralması ve parasal sıkılaşmadan dolayı ekonomide yavaşlama görülebilir. Bu yavaşlamanın da aşılması için ek tedbirler alınabilir. Ancak parasal sıkılaşma enflasyonun düşmesi amacıyla ve geçici süreliğine gerçekleştiğinden dolayı, esnaf, KOBİ ve fabrikalar için başka teşvik paketleri ve kredi imkanları sağlanarak ayakta kalması ekonomi yönetiminin bir önceliği olabilir.
Bunun da dışında, enflasyonist ortamlarda ülkenin duyacağı döviz varlığının artırılması amacıyla ihracatçılar için ek teşvikler, vergi indirimleri gibi kolaylıklarla beraber sektörlerin kriz sonrasına nispeten daha güçlü çıkması sağlanabilir.
Enflasyonla Mücadele Yöntemi
Dezenflasyonu bir çeşit enflasyonla mücadelede geçiş dönemi olarak görmek mümkündür. Bu durumda dezenflasyonu, enflasyonla mücadelenin sonucunun görülmeye başlaması olarak ifade etmek de mümkündür.
Dezenflasyon sürecinin sonunda yüksek enflasyondan düşük enflasyona geçiş gerçekleşecektir. Bu durumda da fiyat istikrarı sağlanacaktır. Fiyat istikrarı, piyasalarda güvenin oluşması ile mümkün olacağı için, dezenflasyon süreci aynı zamanda piyasada güveni sağlamak için de bir geçiş dönemidir.
