Bakan Şimşek’ten kiralara ilişkin açıklama…
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklamaları şu şekilde:
“Enflasyon son 40 ayın en düşüğünde, hemen hemen bütün enflasyon göstergeleri son 3.5-4 yılın en düşüğünde. Hala yüksek mi? Daha da düşüşünü öngörüyoruz, ama önemli mesafe katettik. Bu dönemde büyüme ılımlı devam ediyor. Hizmetler sektörü üzerinden istihdam sağlamaya devam ettik. Program arzulanan sonuçları veriyor.
Yapısal reform ayağı kritik, onu güçlendirecek çaba içerisindeyiz. Makrofinansal istikrarı sağlamaya yönelik bir çabaya girdik. Şimdi bünyeyi sağlam hale getirecek bir çaba içerisindeyiz.
Rezerv konusunda şunu ekleyebilirim. Uluslararası tanımlara göre rezerv yeterliliği konusu önemli bir konu. Türkiye’de 2003-2023 döneminde ortalama rezerv yeterliliği 0.89 düzeyinde. Bu IMF’in geniş tanımı. Mayıs 2023’te bu 0.7 civarındaydı. Mayıs sonu itibarıyla 0.97’deyiz. Dolayısıyla rezerv yeterliliği noktasında bir kaygımız yok.
Biz rezerv birikimini önemli ölçüde sağladık. Çok önemli bir adım attık. 24 Mayıs’ta karar aldık. Dedik ki Türk lirası cinsinden yurt dışı repo, krediler için kısa vadeli olanlara zorunlu karşılık getirdik. 1 aya kadar zorunlu karşılığı yüzde 18’e çıkardık, 3 aya kadar yüzde 14’e çıkardık. Biz riskleri azaltmak için kısa vadeli spekülatif sermaye girişini sınırlayan bir adım attık. Bizim sıcak paraya ihtiyacımız yok. Uluslararası sermaye geri geldi. Biz kısa vadeli uluslararası sermayenin girişini sınırlamaya çalışıyoruz.
Son 1 yıldır enflasyonda 40 puanlık bir düşüş var. Mal enflasyonu mayıs ayı itibarıyla yüzde 28.7’ye düştü. Temel mallarda enflasyon yüzde 20’ye düşmüş. Enflasyonu yüksek kılan yüzde 35.4’te tutan ana faktörlerden bir tanesi hizmetlerdir. Hizmet enflasyonu hala yüzde 51’ler civarı. Kirayı bir kenara bırakırsanız hizmet enflasyonu bile yüzde 43’e düştü. Kiralara yüzde 25 limiti getirilmiş. Biz bu limiti kaldırdık. Kaldırınca kiralarda bir süre yüzde 120’lerin üzerinde artışlar oldu. Bu manşet enflasyonu yukarı çekti. Temel enflasyon dinamiğine bakarsanız çoktan yüzde 30’un altındayız.
Enflasyonda kalıcı bir düşüşün içindeyiz. Son 3.5-4 yılın en düşük enflasyonundayız. Peki niye düşmeye devam etsin? Finansal koşullar sıkı kalacak. Destekleyici maliye ve gelirler politikası devam edecek. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda biz hedef enflasyonu gözeteceğiz. Emtia fiyatları düşük seyrediyor. Arz yönlü tedbirler alıyoruz. Bu program çok kapsamlı bir dezenflasyon programı.
Bugün biz büyük resme baktığımız zaman net olarak hizmetlerdeki katılığın kırıldığını görüyorsak bu program artık gerçekten sonuç vermeye başladı demektir. Bizim gördüğümüz trend hedef aralığı ile tutarlı. Merkez Bankamız bir tahmin aralığı koyuyor. Yüzde 19-29 arası. Enflasyon 20’li rakamlarda bu sene bitecek.
VATANDAŞ İÇİN ZOR GÜNLER GERİDE KALMAYA BAŞLADI MI?
Vatandaş açısından elde ettiği gelirin satın alma gücünün yükselme dönemine girdik. Vatandaşımızın alım gücü artacak. Elde ettiği kazancın bir anlamı olacak.
Reel sektör finansmana erişim konusunda avantajlar istiyor. Bizim avantaj sağladığımız kesimler var. Çiftçimiz, belli alanlarda yatırım yapanlara biz bütçe üzerinden avantaj sağlıyoruz. Makul maliyetli finansmana erişimin tek nedeni var o da enflasyonu düşürmek. Reel sektörün 2026’dan itibaren finansmana erişiminde rahatlama olacak.
Bizim amacımız sürdürülebilir yüksek büyüme. Vatandaşımızın refahını artırmak, elde edilen gelirin daha adil dağılımını sağlamak. Bu programın şu anda kısa, orta vadeli perspektifi ile bu yolda fiyat istikrarını sağlamanız lazım. Bunların kalıcı olması için cari açığı sürdürülebilir düzeyde tutmanız lazım. Bütçe disiplinini sağlamanız lazım. Makrofinansal risk unsurlarını yönetmeniz lazım.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE SÜRECİ EKONOMİYE NASIL YANSIYACAK?
Çok önemli bir gelişme, terörün maliyeti 1.8 trilyon dolar olarak ölçülmüş. Bir kere terörsüz Türkiye demek kardeşliğimizin pekiştiği bir Türkiye demek. Huzur, refah artışı için çok kritik bir bileşen. Terörsüz Türkiye aslında Türkiye için çok yeni bir dönem. Türkiye’nin risk primi düşecek. Türkiye’nin algısı değişecek. Ülkenin risk primi şu anda olması gerekenin çok üzerinde. Bölgemizde riskler azaldıkça, terörsüz Türkiye’nin bence risk primi çok daha düşük olur.
REEL SEKTÖRE DESTEK GÖRECEK MİYİZ? YENİ TEŞVİK PAKETİ HAZIRLIĞI VAR MI?
Reel sektörümüze biz çok güçlü destek veriyoruz. İstihdam, Ar-Ge, yatırım gibi teşvikleri, sosyal güvenlik prim teşvikleri gibi teşviklerin hepsinin amacı üretimi, ihracatı artırmak. Bütçe üzerinden biz zaten 2 trilyon liralık bir kaynağı reel sektöre destek olarak veriyoruz.
Esnafımızın ödediği 100 liralık faizin 50’sini devlet ödüyor. İhracatçıya piyasa faiz oranlarına göre yarı yarıya Eximbank üzerinden daha düşük faiz uygulanıyor. Reel sektöre destekler ciddi boyutta. Şu anda kullanımı hazır 114 milyar TL’lik KGF limiti var.
Tarım, yatırım, ihracat gibi birçok alanda kredi sınırlaması yok. Mart ayında ihracatçı KOBİ’lere 50 milyar TL’lik kredi imkanı sağlayacak bir kredi garanti fonu imkanı ortaya koyduk. Mayıs ayında bu defa daha çok işletme sermayesi ağırlıklı olmak üzere imalatçı KOBİ’lere 30 milyar TL yeni bir kredi garanti paketi açıkladık.
TÜRKİYE YABANCI SERMAYE İÇİN CAZİBESİNİ KORUYOR MU?
Bence koruyor, Türkiye önemli bir ekonomi. Küresel hiçbir firma burayı ihmal edemez. Türkiye’nin altyapısı dünyadaki ülkelerin büyük bir kısmından çok daha iyi ilk 30-40’lardayız. Terörsüz Türkiye’nin arifesindeyiz. Savunma sanayiinde büyük bir birikim sağladık.”
