Polonya’da Anayasa Mahkemesi krizi…
Polonya’da hükümet ile yargı kurumları arasındaki yetki mücadelesi, Anayasa Mahkemesinde yaşanan gelişmelerin ardından siyasi krize dönüştü. Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski’nin bir ay süreyle görevden uzaklaştırılması başkent Varşova’da protestolara yol açtı. Senegal ziyaretini yarıda keserek ülkesine dönen Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile mahkemenin geçici yönetimini üstlenen Anna Korwin-Piotrowska arasında da mahkeme binasının girişinde arbede yaşandı.
ANAYASA MAHKEMESİ YÖNETİMİNDE GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA
Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde yayımlanan duyuruda, Başkan Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski’nin mahkemenin çalışmalarını engelledikleri gerekçesiyle bir ay süreyle görevden uzaklaştırıldığı bildirildi. Kararın ardından mahkemenin geçici yönetimini en kıdemli yargıç Anna Korwin-Piotrowska üstlendi.
Karar, Başbakan Donald Tusk liderliğindeki koalisyon hükümeti ile Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki arasındaki gerilimi artırdı. Polonya’da yargı atamaları ve mahkemelerin yönetimi konusunda uzun süredir devam eden anlaşmazlık, bu gelişmeyle yeni bir aşamaya taşındı.
VARŞOVA’DA PROTESTOLAR: 3 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI
Görevden uzaklaştırma kararının duyurulmasının ardından Anayasa Mahkemesi binası önünde protestolar düzenlendi. Ana muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska da göstericiler arasında yer aldı.
Polis ekipleri bina çevresinde geniş güvenlik önlemleri alırken bazı göstericilerin mahkemenin çitlerini aşması ve polislere cisimler atması üzerine müdahalede bulundu. Olaylar sırasında 3 kişi gözaltına alındı. PiS temsilcileri müdahaleyi eleştirerek yaşananları “yargıya yönelik bir darbe kalkışması” olarak nitelendirdi. Muhalefet, Tusk hükümetini mahkemenin işleyişine müdahale etmekle suçladı.
NAWROCKI SENEGAL ZİYARETİNİ YARIDA KESTİ
Anayasa Mahkemesindeki krizin büyümesi üzerine Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal ziyaretini yarıda keserek Polonya’ya dönme kararı aldı. Nawrocki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Böyle bir anda Cumhurbaşkanı Polonya’da olmalıdır. Senegal’e yaptığım uçuşu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanlığı uçağının İspanya üzerinden rotasını Polonya’ya çevirdiği bildirildi. Uçuş takip platformu Flightradar24 verilerine göre dönüş uçuşunu 1 milyondan fazla kişi takip etti.
Polonya’ya ulaşan Nawrocki, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ve görevden uzaklaştırılan Başkan Yardımcısı Sochanski ile görüştü. Ardından beraberindeki heyetle Anayasa Mahkemesi binasına gitti.
CUMHURBAŞKANI İLE GEÇİCİ MAHKEME BAŞKANI ARASINDA ARBEDE
Mahkeme binasının girişinde geçici yönetimi üstlenen Anna Korwin-Piotrowska, Nawrocki’yi durdurmak istedi. İkili arasında başlayan tartışma kısa sürede itişmeye dönüştü. Görüntülere yansıyan olayda Nawrocki’nin “Lütfen çekilin” dediği, Korwin-Piotrowska’nın ise “Beyefendi, içeri giremezsiniz” karşılığını verdiği görüldü.
Nawrocki, arbede sırasında “Lütfen beni bırakın” diyerek tepki gösterdi. Kısa süreli gerginliğin ardından Cumhurbaşkanı, Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Kapinski ve Sochanski ile birlikte binaya girdi.
NAWROCKI: ANAYASAL DÜZEN İHLAL EDİLDİ
Cumhurbaşkanı Nawrocki, yaşananların ardından Polonya’da anayasal düzenin ihlal edildiğini savundu. Anayasa Mahkemesinin zor kullanılarak ele geçirilmeye çalışıldığını öne süren Nawrocki, görevden uzaklaştırılan Sochanski’nin yasal olarak görevini sürdürdüğünü iddia etti.
Mahkeme yerleşkesine gönderilen polislerin bölgeden ayrılmasını isteyen Nawrocki, hukuki düzenin yeniden tesis edilmesi çağrısında bulundu. Gelişmeleri iç güvenliğe yönelik bir tehdit olarak değerlendiren Cumhurbaşkanı, siyasi durumun istikrara kavuşturulması amacıyla 31 Ekim’de parlamentodaki siyasi temsilcilerin katılımıyla acil istişare toplantısı yapılacağını duyurdu.
Görevden uzaklaştırılan Mahkeme Başkanı Swieczkowski de mahkeme önünde yaptığı açıklamada, yönetimin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmeye çalışıldığını ileri sürdü ve yaşananları anayasal kuruma yönelik darbe girişimi olarak nitelendirdi. Geçici yönetimi üstlenen Korwin-Piotrowska ise görevden uzaklaştırma kararını mahkeme faaliyetlerinin engellenmesi gerekçesiyle aldığını savundu.
TUSK’TAN HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VURGUSU
Başbakan Donald Tusk, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada hükümetin hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmekle yükümlü olduğunu belirtti. Tusk, PiS iktidarı döneminde yaşandığını öne sürdüğü hukuksuzlukların ardından bu sürecin zor ve zaman zaman sancılı olacağını ifade ederek kararlı adımlar atılması gerektiğini söyledi.
ABD’nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose ise gelişmelerden endişe duyduğunu belirterek taraflara itidal çağrısı yaptı. Rose, siyasi gerilimin şiddete dönüşmemesi gerektiğini vurguladı ve ABD’nin Polonya’nın istikrarına, güvenliğine ve demokratik geleceğine önem verdiğini kaydetti.
İKİ BÜYÜKELÇİ GÖREVİNDEN İSTİFA ETTİ
Anayasa Mahkemesindeki kriz diplomatik temsilciliklere de yansıdı. Polonya’nın Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch ile Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch görevlerinden istifa etti. Kumoch, ülkedeki gelişmeler nedeniyle büyükelçilik görevini sürdürmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardığını açıkladı.
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Kumoch’un açıklamasına tepki göstererek artık Polonya Cumhuriyeti’ni temsil etmediğini söyledi.
Polonya’da hükümet, yargı kurumlarının işleyişinin ve hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiğini savunurken Cumhurbaşkanı Nawrocki ve PiS, görevden uzaklaştırma kararlarının hukuka aykırı olduğunu ileri sürüyor. Varşova’daki protestolar, mahkeme binasında yaşanan arbede ve karşılıklı suçlamalar, ülkedeki siyasi krizin derinleştiğini gösteriyor.