Nobel Tıp Ödülü’nün kazananları Pazartesi günü Stockholm’de Nobel Asamblesi Sekreteri Thomas Perlmann tarafından açıklandı. Ödül, Kovid-19’a karşı mRNA aşılarının geliştirilmesine öncülük eden Macar bilim insanı Katalin Karikó ve Amerikalı bilim insanı Drew Weissman’a verildi. Dr. Özlem Türeci ve Prof. Uğur Şahin tarafından kurulan BioNTech’in kıdemli başkan yardımcısı olan 65 yaşındaki biyokimya uzmanı Katalin Karikó ile Drew Weissman’ın Nobel Tıp Ödülü alması, aslında beklenen bir gelişmeydi. Karikó ve Weissman, 2005 yılından beri mRNA’nın sentetik formüllerini üretiyor ve bu konudaki patentleri bulunuyor.
Ödül kazanan bilim insanları, 11 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1 milyon dolar) para ödülünü paylaşacaklar. Nobel Tıp Ödülü, geçen yıl paleogenetik biliminin kurucularından Svante Pääbo’ya insanın evrimi konusundaki çalışmaları nedeniyle verilmişti.
mRNA, aslında virüsün genetik yapısının kopyalanmasına dayalı bir yöntemdir. Bilim insanları, mRNA teknolojisinin Covid-19 pandemisi için geliştirilen aşıların yanı sıra birçok diğer hastalığın tedavisinde de devrim yaratabileceğini düşünmektedir. Bu teknikte, virüsün genetik kodunun bir bölümü alınır ve hücrelere nüfuz etmek için yağ ile kaplanır. Bu karışım insanlara enjekte edilir ve virüsten elde edilen genetik kod, insan hücrelerine iletilir. Aşı, hücrelerin koronavirüsün hücrelere girmesini sağlayan spike proteinin kopyasını üretmelerini tetikler. Bu sayede bağışıklık sistemi antikorlar üretir ve T hücreleri, vücut için zararlı olarak algıladığı bu yapılara karşı mücadele eder.
Katalin Karikó, mRNA çalışmalarına Pennsylvania Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde devam etti, ancak bu teknolojinin hastalıkların tedavisinde kullanılabileceği fikri ilk başta radikal olarak kabul edilmedi ve finansal risk taşıdı. Kaynak bulmak için yaptığı başvurular reddedildi ve 1995’te görevi düşürüldü. Aynı dönemde kanser teşhisi konuldu. Karikó ve ailesi 1985 yılında Macaristan’dan ABD’ye göç etti. Karikó, 1970’lerde kariyerine başladığını ve Philadelphia’daki Temple Üniversitesi’nden davet aldığını ancak ABD’ye gitmek için arabalarını satmak zorunda kaldıklarını anlattı. Katalin Karikó, zorluklara rağmen kararlı bir şekilde ilerledi ve Weissman ile birlikte bu teknolojiyi geliştirdi.
