İran’dan Hürmüz anlaşması için yeni şart…
İran, Umman ile yürütülen Hürmüz Boğazı müzakerelerinde ABD ve İsrail’e ait gemilere yönelik yeni şartlar gündeme getirdi. Tahran yönetiminin, söz konusu gemilerin boğazdan geçişinin yasaklanmasını ve “düşman ülkeler” olarak tanımladığı devletlere ait gemilere geçiş izni verilmeden önce tazminat ödenmesini talep ettiği öne sürüldü.
Enerji ticaretinin en kritik güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik görüşmelerde bu taleplerin, müzakerelerde yeni bir anlaşmazlık başlığı oluşturduğu belirtiliyor.
Enerji sevkiyatı açısından kritik süreç
Bloomberg’in haberine göre, İran ile Umman arasında hazırlanan anlaşma taslağı, şubat ayında başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmalar nedeniyle büyük ölçüde aksayan enerji sevkiyatının yeniden normale dönmesi açısından önem taşıyor.
Eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ve Atlantic Council kıdemli uzmanı Thomas Warrick, teklifin Washington tarafından olumlu karşılanmasının zor olduğunu belirterek, tarafların uzlaşmak yerine taleplerini artırdığını ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump ise Beyaz Saray’da gazetecilerin müzakerelere ilişkin sorusuna yalnızca “İyi ilerliyor.” yanıtını verdi.
Washington serbest geçişten yana
ABD veya İsrail bayrağı taşıyan ticari gemilerin sayısı sınırlı olsa da, İran’ın yasağı gemilerin sahiplik yapısı ya da yatırımcı profili üzerinden geniş yorumlayabileceği değerlendiriliyor. Bu durumun ABD veya İsrail bağlantılı çok sayıda uluslararası denizcilik şirketini etkileyebileceği belirtiliyor.
Washington yönetimi ise Hürmüz Boğazı’nda savaş öncesindeki serbest geçiş düzeninin yeniden tesis edilmesini savunuyor. ABD, boğazdan geçişlerin herhangi bir izin, ücret veya ek koşula bağlanmaması gerektiğini vurguluyor.
İran ise boğazın tamamen yeniden açılmasının ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasına bağlı olduğunu savunurken, Washington’ın haziran ayında kısa süre yürürlükte kalan önceki anlaşma şartlarına dönmeye hazır olup olmadığına ilişkin net bir açıklama yapmadığı ifade ediliyor.
Taslak parlamentonun gündeminde
Yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın haberine göre, anlaşma taslağı İran Parlamentosu’nun incelemesine sunuldu.
Taslakta yer aldığı belirtilen başlıca maddeler şöyle sıralanıyor:
- ABD ve İsrail’e ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin yasaklanması,
- İsrail bağlantılı yüklerin taşınmasının engellenmesi,
- Sigorta, çevresel maliyetler ve diğer hizmetleri kapsayan yeni bir ücretlendirme sisteminin uygulanması.
Öte yandan Fars Haber Ajansı, ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberinde İran deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı girişinde “düşmanca hedefleri” vurduğunu ileri sürdü. Ancak söz konusu iddiaya ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.