Dünya‘nın dönüş ekseninin kaymasına neden olan su miktarı yer altından çekildi.
Yer altı sularının etkisi olmadan, Dünya’nın coğrafi kutbundaki kaymayı inceleyen araştırmacılar, bu tür bir değişimin mümkün olamayacağını belirtiyorlar.
Dünya’nın kendi etrafında dönme ekseni sabit ve durağan bir yapıda değildir. Kuzey ve Güney Kutuplarından geçen hayali bir çizgi olan dönme ekseni üzerinde dönerken sürüklenme ve yalpalanma hareketleri gösterir.
Bu dönme ekseni hareketleri “kutup gezinmesi” olarak adlandırılır, ve bilinir ki Kuzey Kutup noktası her yıl 10 metre genişliğinde bir çember çizer.
NASA’ya göre, 20. yüzyılda Dünya’nın dönme ekseni yılda 4 cm kaymıştır.
Son araştırmalar, iklim krizinin yerkürenin dönüşünde kaymaya neden olduğunu ortaya koymuştur. Ancak yer altı sularının bu kaymaya etkisi henüz tam olarak belirlenememiştir.
Seul Ulusal Üniversitesi Yer Bilimleri Eğitimi’nde Prof. Ki-Weon Seo, “Yerkürenin tarihinde Dünya’nın dönüş ekseninde çok büyük değişiklikler oldu. Ancak çalışmamız yer altı sularının tüketilmesinin dönüş ekseninin kaymasına neden olacak kadar önemli olduğunu vurguluyor.” diyor.
1993-2010 arası dönemde yer altı sularının tüketiminin deniz seviyesindeki yükselmeye katkıda bulunduğu, küresel iklim modelleri tarafından ortaya konmuştur. Bu süre zarfında 2 trilyon ton su yer altından çekilmiştir.
İçme suyu ve tarımsal sulama gibi amaçlarla kullanılan bu sular genellikle kullanıldıktan sonra denize boşaltılmaktadır. Bu durum, insan müdahalesiyle büyük bir su kütlesinin yer değiştirmesi anlamına gelmektedir.
Önceki tahminlere göre, bu yer değişiminin deniz seviyesini 6 mm yükselttiği düşünülmekteydi. Ancak Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, yerkürenin dönüş ekseni kayması üzerinden yapılan incelemelerle bu tahmini doğrulamaktadır.
Yeryüzündeki su dağılımı, taşınan su kütlesinin ağırlığının dağılımını etkilemektedir. Araştırmacılar, bu durumu dönen bir topaça küçük bir ağırlık eklemeye benzetmektedir. Yerkürenin üzerindeki su kütlesinin yer değiştirmesi, dönüş hareketinde küçük bir değişikliğe neden olmaktadır.
Araştırmacılar, bu değişimi anlamak için Dünya’nın dönüş ekseni kaymasını bilgisayar modelleriyle test etmişlerdir.
Bu çalışmaya göre, sadece buz ve buzulların erimesi dikkate alındığında, gözlemlenen dönüş ekseni kaymasında 78,5 cm’lik bir boşluk oluşmaktadır. Araştırma, bu boşluğun yer altı sularıyla ilişkilendirilmesine dikkat çekmektedir.
Prof. Seo, “Yer altı sularının tüketimi yerkürenin kutbunun yıllık 4,36 cm hızda 64 derece doğuya kaydırdığını bulduk. Bu trend devam edecektir.” diyor.
“Dönüş kutbu kaymasının açıklanamayan nedenini bulduğum için çok mutluyum” ifadelerini kullanan Prof. Seo şöyle devam ediyor:
“Öte yandan Dünya’da yaşayan biri ve bir baba olarak, yer altı sularının çekilmesinin deniz seviyesinin yükselmesinin bir başka sebebi olduğunu görmek beni endişelendiriyor ve şaşırtıyor.”
NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’nda bilim insanı Surendra Adhikari Amerikan Jeoloji Topluluğu’na verdiği demeçte, dünyanın dönüş ekseninin yıllık birkaç metre değiştiğini ve yeraltı sularının tüketilmesinin mevsimlerin değişmesi riskini doğrumadığını belirtiyor.
Adhikari, dönüş eksenindeki kayışların son dönemdeki ana sebebinin Grönland’daki buz kütlelerinin kaybı olduğunu bulan Bilim insanlarından biri.
Adhikari, ancak jeolojik zaman dilimleri açısından dönüş kutbu kaymasının iklim üzerinde etkileri olabileceğini söylüyor.
