ABD’de 20 binden fazla uçuşu etkileyen arızanın nedeni araştırılıyor.
ABD genelinde 13 Kasım Cuma günü yaşanan ve hava trafiğinin yaklaşık beş saat boyunca durmasına neden olan teknik arızanın kaynağı araştırılıyor. Reuters’a konuşan hükümet yetkilileri, 20 binden fazla uçuşu etkileyen kesintinin, L3Harris şirketi tarafından kurulan tek bir ağ yönlendiricisinden kaynaklanmış olabileceğini belirtti. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise arızanın kesin nedeninin henüz tespit edilmediğini açıkladı.
Yeni kurulan ağ yönlendiricileri incelemeye alındı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, cumartesi günü yaptığı açıklamada, L3Harris’in eski bakır kabloları fiber optik hatlarla değiştirmek amacıyla yürüttüğü rutin bakım çalışmaları sırasında sorun yaşandığını söyledi. Yetkililer, Arkansas ve Teksas’ta kurulan yönlendiricilerde arıza meydana gelmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Duffy, olayın bir kullanıcı veya kurulum hatasından mı, yoksa L3Harris tarafından hatalı bir yönlendirici kurulmasından mı kaynaklandığının araştırıldığını belirtti. Arızanın kesin nedeni konusunda henüz sonuca ulaşılmadığını ifade etti.
Binlerce bağlantı isteği iletişim sistemlerini kilitledi
Yetkililerin aktardığı bilgilere göre yeni kurulan yönlendiriciler, her dört ila beş saniyede bir diğer yönlendiricilere binden fazla bağlantı isteği göndermeye başladı. Yoğun bağlantı trafiği, Federal Havacılık İdaresinin (FAA) ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinin 17’sinde iletişim sistemlerinin aşırı yüklenmesine yol açtı.
Arızanın kaynağının belirlenememesi üzerine FAA, güvenlik gerekçesiyle ülke genelindeki uçak kalkışlarını geçici olarak durdurdu. Kurum, iletişimin tamamen kesilmediğini ancak merkezlerdeki veri akışının istikrarsız hale geldiğini bildirdi. Yetkililer, sorunun uçaklar ve radar sistemleriyle iletişimi etkilediğini açıkladı.
L3Harris, yaptığı açıklamada olayı ciddiyetle ele aldığını ve FAA’in soruşturmasına destek verdiğini duyurdu. Şirket, bakır kablolardan fiber optik sisteme geçiş çalışmalarının yüzde 70’inden fazlasının tamamlandığını belirtti.
25 yıllık altyapı yeniden gündemde
Yaşanan kesinti, ABD’nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısındaki sorunları yeniden gündeme taşıdı. Ulaştırma Bakanı Duffy, arızayla bağlantılı yönlendiricilerin yaklaşık 25 yıllık olduğunu ve 2006 yılında değiştirilmiş olmaları gerektiğini söyledi.
FAA, eski bakır kablolu iletişim sisteminin bakımına yılda yaklaşık 1 milyar dolar harcıyor. Kurum, mevcut altyapıyı daha modern fiber optik sistemlerle değiştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.
Duffy, ABD’deki birçok kurumun analog sistemlerden dijital altyapıya geçtiğini belirterek FAA’in de benzer bir dönüşümü tamamlaması gerektiğini vurguladı.
Kongre, hava trafik kontrol ve iletişim sistemlerinin yenilenmesi için FAA’e 12,5 milyar dolar kaynak ayırdı. Duffy ise hava trafik kontrol sistemleri ve havalimanlarının modernizasyonu için 50 milyar dolar daha talep etti.
ABD’de daha önce de benzer kesintiler yaşandı
ABD’de teknik arızalar nedeniyle hava trafiğinin geniş çaplı aksaması ilk kez yaşanmıyor. 2023 yılında bir kamu yüklenicisinin bazı dosyaları yanlışlıkla silmesi, ülke genelinde uçuşların 90 dakika boyunca durmasına ve yaklaşık 11 bin uçuşun etkilenmesine neden olmuştu. Bu olay, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ülke çapında alınan ilk kalkış durdurma kararı olarak kayıtlara geçmişti.
Eylül 2026’da da Philadelphia’daki bir hava trafik kontrol tesisinde yaşanan devre arızası ve New Jersey’de inşaat çalışmaları sırasında fiber optik kablonun yanlışlıkla kesilmesi, ABD’nin kuzeydoğusunda binlerce uçuşun gecikmesine veya iptal edilmesine yol açmıştı.
Disketler ve eski bilgisayarlar da kullanılıyor
FAA’in teknolojik altyapısındaki eski sistemler yalnızca iletişim hatlarıyla sınırlı değil. Kurum, geçen hafta yaptığı açıklamada, 400’den fazla hava trafik kontrol tesisinde hava durumu ve diğer kritik bilgilerin aktarımında kullanılan disketleri 2028 yılı sonuna kadar değiştireceğini duyurdu.
FAA’in onlarca yıllık Compaq bilgisayarları kullanmayı sürdürdüğü, bazı yedek parçaları ise eBay üzerinden temin ettiği belirtiliyor.
Hava trafik kontrolörlerinin uçuşları takip etmek için kullandığı kâğıt şeritlerin dijital sistemlerle değiştirilmesi de devam eden modernizasyon çalışmalarından biri. 2022’de başlayan dönüşümün, 49 büyük havalimanında en erken 2028 yılında tamamlanması bekleniyor.
