ABD savaş uçakları nasıl düşürüldü?
İran ile İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki çatışmalar sürerken, şimdiye kadarki en kritik kayıp haberi Kuveyt’ten geldi. Sosyal medyada ve haber ajanslarında paylaşılan görüntüler, ABD’ye ait F-15 savaş uçaklarının alevler içinde yere çakıldığını gösterdi. İlk görüntülerde üç farklı pilot görülmesi, en az iki savaş uçağının düştüğünü ortaya koydu.
ABD, resmi açıklamasında 3 F-15 savaş uçağının Kuveyt semalarında düştüğünü ve uçaklarda görevli 6 personelin tamamının kurtarıldığını duyurdu. Olayın ardından İran, uçakları kendilerinin vurduğunu iddia ederken, ABD ise “dost ateşiyle düşürüldüler” savunmasını yaptı.
İran mı, yoksa dost ateşi mi?
Uzmanlar, İran’ın mevcut hava savunma kapasitesi göz önüne alındığında, üç ABD savaş uçağını aynı anda vurmuş olmasının olasılığının düşük olduğunu belirtiyor. Geçmişte hava savunma sistemlerinin etkinliği sınırlı olan Tahran yönetimi, elindeki nispeten eski sistemlerle ancak sınırlı bölgeleri koruyabiliyordu. Öte yandan Kuveyt ve İran arasındaki kısa mesafeye gizlenmiş bir S-300 bataryasının uçağı vurmuş olabileceği olasılığı kağıt üzerinde mümkün sayılıyor, fakat üç uçağın düşmesi için yeterli değil. Rusya ve Çin’den gelen teknolojilerin etkisi ise şu aşamada doğrulanmış değil.
ABD’ye göre Patriot füzeleri kazaya yol açtı
ABD, uçağın “dost ateşi” sonucu düştüğünü belirterek, Patriot hava savunma füzelerinin kısa mesafeden atıldığını ve uçakların bu yoğun ateşle karşılaşınca kaçınma manevrası yapamadığını açıkladı. IFF (Identification Friend or Foe) sisteminin, dost uçakları tanımada yeterli uyarıyı verememesi veya operasyon sırasındaki hızlı karar alma sürecinde yaşanan aksaklıklar, kazanın nedeni olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Patriot füzesinin PAC-2 versiyonunun doğrudan çarpıp parçalamak yerine, yakınında patlayarak şarapnel etkisi yarattığını ve bu nedenle uçağın gövdesinde bütünlüğün kısmen korunmuş olabileceğini belirtiyor. Ancak resmi raporlar ve uçağın son durumu açıklanmadan net bilgi vermek mümkün değil.
Tarihte benzer bir senaryo
Kuveyt, 23 yıl önce de benzer bir olay yaşamıştı. Mart 2003’te Irak’tan dönen İngiltere’ye ait Tornado uçağı inişe hazırlanırken ABD Patriot füzeleri tarafından yanlışlıkla vurulmuş, iki İngiliz pilot hayatını kaybetmişti. Ayrıca, 2024 yılında Husilere karşı operasyona katılan bir ABD savaş uçağı da benzer şekilde dost ateşiyle düşürülmüş, Husiler uçağı vurduklarını iddia etmişti.
Bu gelişme, hem ABD hem İran cephesinde kriz yönetimi ve uluslararası diplomasi trafiğini hızlandıracak önemli bir olay olarak değerlendiriliyor.