Göçmenler için geri dönüş merkezi kurulacak.
Avrupa Birliği (AB) üyesi beş ülke, düzensiz göçle mücadele kapsamında Ruanda’da geri dönüş merkezi kurmak için anlaşmaya vardı. Almanya, Danimarka, Avusturya, Yunanistan ve Hollanda’nın üzerinde uzlaştığı planla, sınır dışı kararı kesinleşmesine rağmen kendi ülkelerine gönderilemeyen göçmenlerin Ruanda’ya transfer edilmesi hedefleniyor. Plan, insan hakları örgütlerinin ve bazı Avrupalı liderlerin tepkisini çekti.
Ruanda’daki merkez 2027’de faaliyete geçecek
Hollanda ve Danimarka hükümetlerinden yapılan açıklamalara göre, anlaşma kapsamında gelecek yıl Ruanda’da bir geri dönüş merkezi açılması bekleniyor. 2027 yılında transferleri kabul etmeye başlaması planlanan merkeze, ilk aşamada pilot uygulama kapsamında yaklaşık 100 kişinin gönderilmesi öngörülüyor.
İlk etapta merkeze yalnızca bekar erkeklerin gönderilmesi planlanıyor. Göçmenlere iki seçenek sunulacak: Ruanda toplumuna entegre olarak oturma, çalışma, eğitim ve sağlık haklarından yararlanmak ya da kendi ülkelerine geri dönmek.
İngiltere’nin iptal edilen Ruanda planından farkı
Beş AB ülkesinin anlaşması, İngiltere’de 2024 yılında İşçi Partisi hükümeti tarafından iptal edilen tartışmalı Ruanda planından farklılık gösteriyor.
İngiltere’nin önceki planında sığınmacıların başvurularının değerlendirilmesi için doğrudan Ruanda’ya gönderilmesi hedefleniyordu. Yeni anlaşma ise kalma hakkı için tüm yasal yolları tüketmiş, sınır dışı kararı kesinleşmiş ancak kendi ülkesine iade edilemeyen düzensiz göçmenleri kapsıyor.
İngiltere hükümeti, süreci ilgiyle takip ettiklerini belirterek gelecekte plana dahil olma ihtimalini dışlamadı.
İspanya’dan ve insan hakları örgütlerinden tepki
Avusturya Başbakanı Christian Stocker, Viyana’da düzenlenen ortak basın toplantısında planın Avrupa’daki iltica sistemini rahatlatmayı ve Akdeniz’deki ölümcül insan kaçakçılığını durdurmayı amaçladığını savundu.
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ise Telecinco kanalına yaptığı açıklamada anlaşmayı eleştirdi. Sánchez, planla ilgili değerlendirmesinde, “Bunda ne bir gelecek ne de insanlık görüyorum. Çözüm bu değil” ifadelerini kullandı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Kıdemli Afrika Araştırmacısı Clementine de Montjoye de Ruanda’nın insan hakları siciline dikkat çekti. Montjoye, ülkede muhaliflere yönelik baskı ve keyfi gözaltı uygulamalarının yanı sıra Ruanda yönetiminin komşu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki silahlı isyancılara destek verme iddialarını hatırlattı.
Montjoye, sınır dışı programı kapsamında Kigali yönetimine ödeme yapılmasının hem göçmenlere zarar verebileceğini hem de ağır insan hakları ihlallerinden sorumlu tutulan hükümete finansman ve siyasi güç sağlayabileceğini belirtti.
Ruanda anlaşmaya olumlu yaklaşıyor
Ruanda İçişleri Bakanı Vincent Biruta, Avrupalı ortaklarla göçmenlere güvenli, yasal ve onurlu bir çözüm sunmak için çalışmaya hazır olduklarını açıkladı. Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütü (IOM) de transfer süreçlerinde destek sağlayabileceğinin sinyalini verdi.
Öte yandan Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex) verilerine göre, 2026’nın ilk 10 ayında AB’ye yönelik düzensiz sınır geçişleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 29 azalarak yaklaşık 110 bine geriledi. Ancak ekim ayında Batı Afrika üzerinden Kanarya Adaları’na uzanan rotadaki artış nedeniyle geçişlerde aylık bazda yüzde 22 yükseliş kaydedildi.
Avrupa’da göç kontrolüne yönelik siyasi baskı sürerken, beş ülkenin Ruanda planının uygulanma süreci ve insan hakları boyutuna ilişkin tartışmaların devam etmesi bekleniyor.
