Sosyal medyada yeni dönem başladı: 15 yaş altına yasak, herkese e-Devlet doğrulaması.
Sosyal medya platformlarının kullanımına ilişkin yeni yasal düzenlemeyle birlikte dijital dünyada yeni bir dönem başladı. Çocukların internet ortamındaki güvenliğini artırmayı amaçlayan uygulama kapsamında 15 yaşından küçüklerin sosyal medya hesabı kullanmasına izin verilmeyecek. Yeni sistemde yalnızca çocuklar değil, 18 yaşını doldurmuş yetişkinler de yaşlarını doğrulamak zorunda olacak. Mevcut hesap sahipleri için doğrulama işlemlerinin tamamlanması amacıyla 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı.
Düzenlemenin en dikkat çeken yönlerinden biri, yaş kontrolünün kullanıcıların sosyal medya platformlarına beyan ettiği doğum tarihleri üzerinden değil, e-Devlet aracılığıyla yapılacak olması. Kullanıcılar, devlet tarafından oluşturulan dijital doğrulama kodunu ilgili platforma ileterek yaş grubunu kanıtlayacak. Bu sistemde kişilerin kimlik bilgilerinin doğrudan sosyal medya şirketleriyle paylaşılmaması hedefleniyor.
e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Yeni uygulamada kullanıcıların öncelikle e-Devlet hesaplarına giriş yapması gerekecek. İşlemler, www.turkiye.gov.tr adresi veya e-Devlet mobil uygulaması üzerinden gerçekleştirilecek. Kullanıcılar, sistemde yer alan Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı yaş doğrulama hizmetini açarak işlemi başlatacak.
Nüfus kayıtlarındaki doğum tarihi esas alınarak kişinin 15 ve 18 yaş sınırlarını doldurup doldurmadığı kontrol edilecek. Kontrolün ardından kullanıcıya yalnızca yaş grubunu gösteren dijital bir doğrulama belirteci oluşturulacak. Bu kod, sosyal medya platformlarının açacağı doğrulama alanına girilecek. Platform ile doğrulama sistemi arasında yapılacak kontrolün ardından kullanıcının hesabına erişim sağlanacak.
Düzenlemeye göre bu işlem bir defaya mahsus gerçekleştirilecek. Ancak hesabın farklı bir yaş grubundaki kişi tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde platformlar yeniden doğrulama isteyebilecek.
15-17 yaş arasındaki çocukların hesapları nasıl kullanılacak?
Yeni düzenleme, 15 yaşını doldurmuş ancak henüz 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için de özel güvenlik tedbirleri getiriyor. Bu yaş grubundaki çocukların sosyal medya hesapları gizli olarak oluşturulacak ve herkese açık profil seçeneği sunulmayacak.
Çocukların hesaplarına yalnızca takip ettikleri kullanıcıların mesaj gönderebilmesine izin verilecek. Ayrıca profil fotoğrafları, paylaşımları ve görsellerinin başkaları tarafından ekran görüntüsü alınmasını engellemeye yönelik teknik önlemler uygulanacak. Çocuk hesaplarında canlı yayın özelliği de kullanılamayacak.
Ebeveynlere yönelik kontrol araçları da düzenlemenin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Anne, baba ve yasal vasiler çocuklarının günlük sosyal medya kullanım süresini görebilecek, süre sınırı belirleyebilecek ve hesap ayarlarını yönetebilecek. Bunun yanında ücretli üyelikler, uygulama içi satın almalar ve kiralama işlemleri ebeveyn onayına bağlanabilecek.
Kimlik bilgileri sosyal medya şirketleriyle paylaşılacak mı?
Düzenlemenin en çok merak edilen konularından biri de kullanıcıların T.C. kimlik numaralarının ve diğer kişisel bilgilerinin sosyal medya şirketlerine aktarılıp aktarılmayacağı oldu.
Yönetmeliğin 7. maddesinde dijital doğrulama belirtecinde ad, soyad, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi veya kullanıcı adı gibi kişiyi doğrudan tanımlayabilecek bilgilerin bulunmayacağı belirtiliyor. Platformların bu belirteci yalnızca yaş doğrulaması amacıyla kullanması gerekiyor. Ancak sistemin teknik altyapısının uygulamada nasıl işleyeceğine ilişkin ayrıntılar henüz netleşmiş değil.
Birden fazla hesabı bulunan kullanıcılar açısından da hesap sayısına yönelik açık bir sınırlama bulunmuyor. Takma isim kullanımı yasaklanmazken bot hesapların ve otomatik yönetilen profillerin doğrulama sürecinin nasıl yürütüleceği belirsizliğini koruyor.
VPN kullanımı yaş sınırını aşmak için yeterli olmayacak
VPN aracılığıyla farklı ülkeler üzerinden internete bağlanılması, yaş sınırlamasının aşılması konusunda merak edilen başlıklardan biri oldu. Ancak yönetmelik, platformların ilk doğrulamanın ardından da kendi yaş kontrol yöntemlerini uygulamasına imkan tanıyor.
Hesabın beyan edilen yaş grubundan farklı biri tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde hesap askıya alınabilecek ve yeniden doğrulama istenebilecek. Böylece yalnızca konum değiştirerek yaş sınırının aşılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Geçiş sürecinde hesap sahipleri nelere dikkat etmeli?
Mevcut sosyal medya hesaplarının yeni sisteme uyum sağlaması için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre verildi. Ancak 15 yaşını doldurmamış kullanıcıların hesapları açısından yaş şartı geçerliliğini koruyor. Örneğin doğrulama sırasında henüz 15 yaşına ulaşmamış bir çocuğun hesabı kapatılabilecek. Daha sonra 15 yaşını doldurması durumunda hesabın otomatik olarak yeniden açılacağına ilişkin bir hüküm bulunmuyor.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı ise uygulama nedeniyle vatandaşları sahte mesajlara karşı uyardı. Yapılan açıklamada, üçüncü taraf kişilerden veya uygulamalardan gelen doğrulama bağlantılarına itibar edilmemesi istendi. e-Devlet şifresi, SMS doğrulama kodları, banka ve kredi kartı bilgilerinin hiçbir kişi ya da platformla paylaşılmaması gerektiği hatırlatıldı.
