Yolcu gemisinde salgın paniği! Hantavirüs nedir, nasıl bulaşır? Hantavirüs belirtileri nelerdir, insandan insana bulaşır mı?
Güney Amerika sularında seyreden MV Hondius adlı yolcu gemisinde ortaya çıkan hantavirüs salgını, uluslararası sağlık kuruluşlarını alarma geçirdi. Arjantin’den Antarktika’ya gitmek üzere yola çıkan gemide şimdiye kadar 3 kişinin hayatını kaybettiği açıklanırken, farklı ülkelere dağılan yolcular nedeniyle küresel çapta takip süreci başlatıldı.
Hayatını kaybedenlerin Hollandalı yaşlı bir çift ile Alman bir kadın olduğu öğrenildi. Bazı yolcuların ise çeşitli ülkelerde tedavi altında olduğu bildirildi.
HANTAVİRÜS NEDİR?
Bunyaviridae ailesinden bir RNA virüsü olan Hantavirüs, ilk izole edildiği yer olan Güney Kore’deki Hantaan nehrinden adını alır. Virüsün yol açtığı Kanamalı Ateşle seyreden Renal Sendrom( HFRS) daha çok Asya ve Avrupa kıtasında görülürken, Hantavirus pulmoner sendrom (HPS)’a neden olan tip daha çok Amerika kıtasında görülmektedir.
HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, insanlar genellikle enfeksiyonu fare ve sıçan gibi kemirgenlerle; özellikle de idrarları, dışkıları ve tükürükleri ile temas yoluyla kapıyor.Fareler ve diğer bazı kemirgenler hantavirus taşıyıcısıdır.Özellikle kırsal bölgelerde ve şehirlerde insanlar için ciddi tehlike teşkil ederler. Dünyada da oldukça yaygındır.
Kemiricilerde kronik asemptomatik bir enfeksiyon oluşur. Viremi neticesinde viruslar en yoğun olarak hayvanın dalak, böbrek ve daha çok da akciğerlerinde yerleşir. Virüsü taşıyan asemptomatik kemiricilerin idrarı, dışkısı ve sekresyonları çevreyi ve ortam havasını enfekte edebilir.
İnsana bulaş yolunun özellikle enfekte kemirgenlerinin virüs bulaşlı çıkartılarının, solunması aracılığıyla olduğu düşünülmektedir. Kemirgenin insanı ısırmasıyla virüs geçişi çok nadirdir. Hantavirüs temasla insandan insana geçmez. Kemirgenlerin çıkartılarıyla kirlenmiş yiyeceklerle bulaşıp bulaşmadığı ise virüsün mide asidine dirençsiz oluşu nedeniyle şüphelidir.
Yapılan araştırmalar virüsün kan transfüzyonuyla da geçmediğini göstermiştir. Hantavirusun inek, tavuk gibi çiftlik hayvanları veya kedi, köpek gibi ev hayvanları tarafından taşınmazlar, ancak bu hayvanlar kemiricilerle temas halindeyseler onların çıkartılarını taşıyarak aracılık yapabilirler.
HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hantavirüs enfeksiyonları damar çeperlerinin hasar gördüğü viral bir hastalıktır. Damar geçirgenliğinin artması ve trombositopeni sonucu hemorajik (kanamalı) belirtilerle seyredebilir. Hipertansiyona, akciğer ödemi, böbrek yetmezliği ve şoka kadar gidebilen ölümcül bir tabloya yol açabilir.
Erken belirtiler: Yorgunluk, ateş, kalça, sırt, omuz gibi büyük kas gruplarında ağrıyı içerir. Ayrıca baş ağrısı, baş dönmesi, karın ağrısı, ishal, kuma, bulantı gibi nonspesifik semptomlar da görülebilir.
Geç belirtiler: Hastalığın başlangıcından 4-10 gün sonra, Hantavirüs Pulmoner Sendromu tablosu gelişir.Akciğer ödemi ve buna bağlı olarak öksürük, nefes darlığı gibi geç bulguları görülür. HFRS sendromu gelişmişse: Oliguri (idrar miktarında azalma) ve böbrek yetmezliği gelişir. Nadiren geç tablo olarak kulak ağrısı, boğaz ağrısı gibi nadir semptomlar da görülebilir.
HANTAVİRÜS TEDAVİSİ VAR MI?
Hantavirüs enfeksiyonları için günümüzde henüz geliştirilmiş özel bir aşı veya virüse doğrudan etki eden kesin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle tıbbi müdahale, temel olarak hastanın hayati fonksiyonlarını korumaya yönelik “destek tedavisi” üzerine kuruludur. Hastalığın seyrettiği tabloya göre uygulanan yöntemler şunlardır:
Akciğer Tutulumunda (HPS): Erken müdahale kritik öneme sahiptir. Hastalar yoğun bakım ortamında oksijen desteğine alınır ve gerekirse solunum cihazına (entübasyon) bağlanır. Kan basıncını dengede tutmak için sıvı takviyesi yapılır.
Böbrek Tutulumunda (HFRS): Böbrek yetmezliği gelişen vakalarda diyaliz uygulaması hayat kurtarıcı bir rol oynar.
İlaç Çalışmaları: Henüz kesinliği kanıtlanmamış olsa da, bazı araştırmalar antiviral ilaçların hastalığın hayati riskini azaltabileceğine dair bulgular sunmaktadır.
