Avrupa’dan Filistin çıkışı… Fransa’nın sürpriz kararı ne anlama geliyor?
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, eylül ayında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda Filistin devletini resmen tanıyacaklarını duyurdu. Bu kararla birlikte Fransa, hem BM Güvenlik Konseyi hem de G7 ülkeleri arasında Filistin’i tanıyan ilk ülke olacak. Karar, başta İsrail ve ABD olmak üzere uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Macron yaptığı açıklamada, “Ortadoğu’da adil ve kalıcı bir barışa olan tarihi bağlılığım çerçevesinde, Fransa’nın Filistin Devleti’ni tanımasına karar verdim. Bu yönde ortak bir ivme yaratmayı umuyorum,” ifadelerini kullandı. Şubat ayında yaptığı bir açıklamada da Filistin’in tanınmasının Fransa için bir tabu olmadığını belirtmişti.
Uluslararası tepkiler: İsrail öfkeli, Filistin memnun
Fransa’nın bu kararına İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu sert tepki gösterdi. Netanyahu, Filistin’in tanınmasının “terörü ödüllendirmek” anlamına geldiğini ve bunun “İsrail’in yok edilmesini hedeflediğini” savundu. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ise bu adımı bir “zafer” olarak değerlendirdi.
Zamanlama tesadüf değil
Kararın arka planında Gazze’de yaşanan insani kriz etkili oldu. Mart ayından bu yana devam eden kuşatma ve saldırılar nedeniyle binlerce Gazzeli hayatını kaybetti. Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, ölü sayısı 60 bine yaklaştı. Açlık nedeniyle ölenlerin sayısı 100’ü aştı. Özellikle çocuklar arasında ciddi bir yetersiz beslenme krizi yaşanıyor. BM yetkilileri, Gazze’deki insanların artık “ne ölü ne diri” olduğunu, adeta “yürüyen cesetlere” dönüştüğünü ifade etti.
Avrupa’da yeni bir siyasi dalga mı?
Fransa’nın bu kararı, İspanya, Norveç ve İrlanda gibi ülkelerin benzer adımlarının ardından geldi. Fransa’nın tek başına hareket etmeyeceğini belirten bir yetkili, “Eylül ayında Filistin’i tanıyan tek ülke olmayacağız,” diyerek Avrupa’da bu yönde bir dalganın büyüyeceğinin sinyalini verdi.
Gözler şimdi İngiltere ve Almanya’ya çevrildi. Almanya, Filistin devletinin tanınmasını “iki devletli çözümün son adımı” olarak gördüğünü belirterek şimdilik böyle bir planı olmadığını açıkladı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise Filistin halkının devlet kurma hakkının “vazgeçilmez” olduğunu söyledi. Ancak içeride, kabine üyeleri ve parlamenterlerden tanıma yönünde artan baskılarla karşı karşıya.
ABD’den destek beklenmiyor
Filistin’in tanınması konusunda en sert duruşu ise ABD sürdürüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fransa’nın kararını “kesin bir dille” reddettiklerini belirtti. Washington’un yakın vadede böyle bir adım atması beklenmiyor.
147 ülke Filistin’i tanıdı
7 Ekim 2023’te İsrail’in Gazze’ye başlattığı saldırılardan bu yana sekiz ülke daha Filistin’i tanıma kararı aldı. Böylece Filistin’i tanıyan ülkelerin toplam sayısı 147’ye ulaştı. Haziran 2024’te AB üyesi Ermenistan ve Slovenya da bu listeye katılmıştı. AB ülkeleri arasında ise hâlâ görüş ayrılıkları bulunuyor. 27 üyeden 11’i şu anda Filistin’i resmi olarak tanımış durumda.
Filistin’in BM’deki yeri
2012’de BM’de “üye olmayan gözlemci devlet” statüsü kazanan Filistin, bu sayede bazı haklara sahip olsa da henüz tam üyelikten uzakta. Fransa’nın son hamlesi, Filistin’in uluslararası tanınırlığını artırmak ve tam üyelik yönünde bir baskı yaratmak amacı taşıyor.
