Ateşkes ihtimali güçleniyor mu?
İsrail ile İran arasında 12 gün süren çatışmaların ardından sağlanan ateşkes, gözleri yeniden Gazze’ye çevirdi. ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki hafta İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu Beyaz Saray’da ağırlamaya hazırlanırken, “Bir sonraki ateşkesi bekliyorum” diyerek yeni bir sürecin sinyalini verdi.
Trump, salı günü yaptığı açıklamada İsrail’in 60 günlük bir ateşkese yönelik teklifi kabul ettiğini öne sürdü. İsrailli yetkililer de bu bilgiyi doğrularken, Netanyahu’nun hafta sonu kabinesini toplayarak öneriyi değerlendireceği bildirildi. Hamas ise teklifi incelemeye aldığını açıkladı ancak henüz net bir karar vermedi.
ABD, Katar ve Mısır’dan Yoğun Diplomasi
CNN International’a göre, 24 Haziran’da İran’la sağlanan ateşkesin ardından Katar, Mısır ve ABD, Gazze konusunda diplomatik girişimlerini hızlandırdı. Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, İsrail-İran ateşkesinin müzakerelere “yeni bir momentum” kazandırdığını ifade etti.
İnsani Kriz Derinleşiyor
Mart ayında İsrail’in Gazze’ye yönelik insani yardımları tamamen durdurmasının ardından, açlık tehlikesi baş gösterdi. Mayıs ayında bazı kısıtlamalar gevşetilse de, yüz binlerce insan temel ihtiyaçlara ulaşamıyor. Son olarak, İsrail’in Perşembe günü bir okulu hedef alması sonucu çoğu kadın ve çocuk en az 12 Filistinli hayatını kaybetti.
İsrail İçinden de Baskı Var
İsrail iç siyasetinde de ateşkese yönelik baskılar artıyor. Ana muhalefet lideri Yair Lapid, rehinelerin kurtarılması için Netanyahu’ya koalisyon desteği verebileceğini açıkladı. Trump ise “Netanyahu artık bu savaşı bitirmek istiyor” diyerek sürecin son aşamaya yaklaştığını ima etti.
Yeni Ateşkes Planında Neler Var?
Yeni teklif, iki ay sürecek bir ateşkesi ve rehinelerin serbest bırakılmasını kapsıyor. Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda hazırlanan plana göre:
-
Hamas, 10 canlı rehine ile 18 kişinin cenazesini iade edecek.
-
İsrail, insani yardımların BM üzerinden ulaştırılmasına izin verecek.
-
Taraflar, ateşkesi kalıcı barış görüşmelerine zemin oluşturacak şekilde değerlendirecek.
Ancak bazı çevreler, bu sürecin bir “ara dönem” mi yoksa yeni bir çatışma öncesi “siyasi mola” mı olduğu konusunda temkinli.
Tarafların Tutumu: İsrail Ne İstiyor?
Netanyahu, savaşın başından beri sürdürdüğü Hamas’ı tamamen ortadan kaldırma hedefinden geri adım atmadı. Ancak son açıklamasında ilk kez rehinelerin kurtarılmasını öncelik olarak ifade etti. İsrail ordusu da Hamas’ın büyük oranda yer altına çekildiğini ve operasyonların askeri anlamda çıkmaza girdiğini belirtiyor.
Hamas Ne Talep Ediyor?
Hamas ise üç temel noktada ısrarcı:
-
Kalıcı ve bağlayıcı bir ateşkes,
-
Yardımların Birleşmiş Milletler denetiminde ulaştırılması,
-
İsrail’in 2 Mart öncesindeki pozisyonlarına geri çekilmesi.
Hamas, rehine takasının tek bir günde tamamlanabileceğini belirtiyor ancak karşılığında savaşın tamamen sona ereceğine dair garanti istiyor.
Geçmişte Ne Yaşandı?
Savaşın sürdüğü 21 ay boyunca yalnızca 9 hafta boyunca ateşkes uygulanabildi. Kasım 2023’te 105 rehine serbest bırakıldı. Ocak 2025’te ikinci bir ateşkes ilan edildi, 33 rehine daha salıverildi. Ancak Mart 2025’te İsrail saldırılara yeniden başladı ve süreç sekteye uğradı.
Gerçek Barış Mümkün Mü?
Bugünkü teklif, önceki girişimlerden daha kapsamlı ve umut verici görülse de taraflar hâlâ “kırmızı çizgilerini” koruyor. İsrail, Hamas’ın varlığını kabul etmiyor. Hamas ise askeri ve siyasi gücünden vazgeçmeye yanaşmıyor.
Bu şartlar altında, Gazze’de kalıcı bir ateşkesin ve gerçek barışın mümkün olup olmadığı hâlâ yanıt bekleyen kritik bir soru. Sürecin seyri, yalnızca İsrail ve Filistin için değil, tüm Orta Doğu’nun geleceğini belirleyecek.
